Email   Print

Hout moet rollen

Houtfonds op milieumissie in Ghana

Iedere minuut verdwijnt 28 hectare regenwoud. Per jaar is dat vijftien miljoen hectare. Het hout wordt vooral verscheept naar het Westen waar de vraag naar tropische hardhout groot is. Om het regenwoud te behouden, is de invoer van hardhout de laatste jaren aan steeds strengere regels gebonden. In 2000 mag er in Nederland slechts hardhout met het stempel 'duurzaam geproduceerd' worden verkocht. Maar ondanks al deze maatregelen gaat het kappen van het regenwoud onverminderd voort. Landen die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van de handel in hardhout zijn niet snel geneigd om te stoppen met kappen.

Commerciële plantages in ontwikkelingslanden waar duurzaam wordt geproduceerd kunnen een oplossing bieden. De aanleg van deze plantages vraagt hoge kosten die de meeste landen niet kunnen opbrengen zonder hulp van buitenaf. Met steun van het Wereld Natuur Fonds en de Verenigde Naties worden plantages opgezet maar nog onvoldoende om te voorzien in de wereldwijde vraag naar duurzaam hardhout. En waar vraag en aanbod verschillen zijn beleggers te vinden.

Steeds meer Westerse investeerders zijn van mening dat met hardhout geld is te verdienen en het aantal particuliere plantages neemt de laatste jaren toe. In Nederland was verzekeraar Ohra de eerste met een teakhout-project in Costa Rica. Nu bieden verschillende bedrijven mogelijkheden om te beleggen in hardhout. En de rendementen zijn uitzonderlijk: hardhout lijkt het nieuwe goud uit het oerwoud. Binnenkort komt er zelfs een houtfonds - vergelijkbaar met het Windfonds - dat enkel investeert in verschillende commerciële bosbouwprojecten over de gehele wereld.

Ook bosbouwdeskundigen zien in particuliere plantages een oplossing. Professor Ismail, verbonden aan het bosbouwinstituut van Maleisië en bestuurslid van de Stichting Tropenbos, een Wageningse stichting die onderzoek doet naar het tropisch regenwoud, ziet geen ander alternatief. 'Het meeste kapitaal zit in het Westen maar de meeste grond en het beste klimaat vind je in Derde Wereld. Deze landen krijgen er werkgelegenheid bij en dus inkomens-groei. En iedereen profiteert van een beter milieu'.

Een van de bedrijven die beleggen in een hardhoutplantage is Global Green uit Boxtel. Dit bedrijf bezit samen met lokale partners een plantage in Ghana. Met steun van de Ghanese regering en het ministerie van bosbouw werden in 1993 de eerste stekken ingezaaid. Nu staan op een gebied van inmiddels zevenhonderd hectare duizenden jonge teakbomen. Het doel is om op verschillende plaatsen in Ghana teakplantages te beginnen.

De duurzaam gekweekte bomen worden na verloop van tijd gekapt en verkocht. De opbrengst is voor de eigenaar van de boom - en is groot. Wie nu 15.000 gulden investeert in de teakplantage van Global Green krijgt daar over twintig jaar - volgens de prognose - rond de 460.000 gulden voor terug. De hoge rendementen worden door sommigen deskundigen betwijfeld, zo bericht Onze Wereld (juli/augustus 1996). Zij vragen zich af of de kwaliteit van het gekweekte hardhout goed genoeg is. Deze deskundigen beweren dat hardhout pas echt van goede kwaliteit is - en dus veel geld oplevert - als de boom ouder is dan veertig jaar. Op plantages worden de bomen gekapt als ze tussen de acht en de twintig jaar oud zijn. J.B. von Berg van Global Green weerlegt dit probleem en vindt steun voor zijn mening in een rapport van de Universiteit van Utrecht waarin gesteld wordt dat de houtkwaliteit van jonge bomen niet minder is dan die van oude bomen. Ook is hij van mening dat de bosbouw aan het begin van een ontwikkeling staat die vergelijkbaar is met de ontwikkeling in de landbouw aan het begin van deze eeuw. 'Toen werd gesteld dat de landbouw de wereld niet kon voeden. Door verbeterde kweekmethoden zijn in de landbouw enorme vorderingen gemaakt en nu is er sprake van een voedseloverschot. Met bosbouw staan wij pas aan het begin maar ook hier kan door gedegen onderzoek veel worden bereikt en dit zal onder meer bijdragen aan een nog betere kwaliteit van het hout.'

De plantage van Global Green biedt op dit moment werk aan 250 mensen. En de hele omgeving profiteert van de plantage. Er zijn wegen aangelegd, de watervoorziening is verbeterd en het bedrijf heeft een 'outgrowing'-project opgezet. Boeren in de buurt krijgen gratis stekjes die ze op hun grond kunnen uitzetten. Ze kunnen bij de plantage terecht voor advies en krijgen de garantie dat Global Green de bomen zal afnemen tegen een reële economische prijs. 'Een groot succes. De boeren kunnen wat extra verdienen en de bevolking in de buurt is betrokken bij de plantage', aldus Von Berg.
Maar Von Berg wil meer. Het liefst ziet hij Global Green samen met milieuorganisaties commerciële plantages over de hele wereld opzetten. Want het regenwoud moet behouden blijven, met of zonder hoge rendementen.