Email   Print

De tijdelijke autonome zone

De 50 belangrijkste denkers van wie u nog nooit hebt gehoord. Freek Kallenberg (Nederland).

Wat de wereld nodig heeft? 'Het besef dat tachtig tot negentig procent van het werk overbodig is. Dit werk is niet van essentieel belang om te overleven. Het is dus ook niet nodig om grote plannen te maken voor bijvoorbeeld de volgende eeuw. De mens is creatief genoeg om problemen op te lossen zonder grote plannen.' Freek Kallenberg is onder de visionairen de vertegenwoordiger van de onderstroom waarvan Ode de kroniek wil zijn. Die onderstroom vertegenwoordigt hij in woord en muziek, als zanger-gitarist van de Amsterdamse groep Mauser FK en als redacteur van het tweewekelijkse actieblad Ravage en van het onregelmatig verschijnende Mba-Kajere. En onlangs verscheen van hem Surfen in overvloed, een bundel van essays. Zijn inspiratie is het anarchisme. Maar wie daarvan vooral revolutie en losgeslagen bendes verwacht, komt bedrogen uit. Kallenberg zwerft door de krochten van de hedendaagse anonieme en technologische samenleving op zoek naar echtheid en oorspronkelijkheid. Een citaat: 'De digitale snelweg zal worden geplaveid met ons vlees. Kon je bij het besturen van een auto nog vertrouwen op de plaats van bestemming te komen, bij een reis over de informatiesnelweg kun je dat wel vergeten. Om hem te betreden moeten onze behoeften, wensen en verlangens worden getransformeerd tot informatie, data, enen en nullen. Het lichaam wordt een passief archief vol data, bewerkt, vermaakt en opgeslagen in het virtuele complex.' Maar Kallenberg kiest niet voor cynisme of wanhoop, zijn weg is die van aanmoediging, enthousiasme, hoop en die van - zoals het zo mooi staat in het voorwoord van zijn bundel - 'de bevrijdende esprit van de rebellie'.
Die rebellie is gericht op het creëren van 'tijdelijke autonome zones'. Hierbij borduurt Kallenberg voort op het werk van anarchisten als de negentiende eeuwse sociaal-filosoof Stephen Pearl Andrews en recentelijk Hakim Bey. De tijdelijke autonome zone is een feest waarin iedere autoriteisstructuur oplost in uitbundigheid en gefuif. Het feest gaat uit van overvloed in plaats van schaarste en de deelnemers hebben de bereidheid van gedaante te verwisselen en steds weer verder te trekken naar nieuwe mogelijkheden. 'Het idee van de tijdelijke autonome zone komt voort uit het besef dat ons leven wordt bemiddeld door goederen en beelden. Hierdoor zijn wij niet alleen vervreemd van onze arbeid, maar ook van onze behoeften en als we straks allemaal naar cyberspace emigreren, ook nog van ons lichaam. Uit het besef dat de markt en de media elke handeling, idee, wens, verlangen, actie, theorie, droom fantasie et cetera van ons overnemen op het moment dat we deze in de openbaarheid brengen en vervolgens aan ons terugverkopen als consumptiegoed, lifestyle, videoclip of reclameslogan, is de behoefte ontstaan aan tijdelijke of - indien mogelijk - permanente autonome zones. Alleen op deze plaatsen kunnen we nog controle behouden over ons eigen leven.' De voorbeelden: bladencircuits, leesgroepen, kookclubjes, bulletinboards, de Pinksterlanddagen, ateliercollectieven, zelfbeherende verenigingen en Lets-groepen. En de boodschap: 'Deze zones kunnen ervoor zorgen dat steeds minder mensen afhankelijk worden van de verzorgingsstaat, zodat deze misschien tenslotte overbodig zal worden. Als dat geen vrolijk einde is...'