Email   Print

Een verschrikkelijk succes

De opkomst van daklozenkranten.

Het is het sprookje van uitgeefland: de straatkrant. De oplagen van deze assepoester onder de kranten schieten omhoog. En de vele daklozen die de krant verkopen verdienen op een sympathieke manier wat bij. Het eerste nummer van de maandelijkse Amsterdamse straatkrant Z verscheen in oktober 1995. Elf maanden later ligt de oplage rond de dertigduizend. Om Z te mogen verkopen moet je dakloos of thuisloos zijn en geen uitkering ontvangen. De verkopers kopen de nummers voor één gulden. De standaard verkoopprijs is twee gulden. Maar donaties boven de twee gulden zijn welkom. Het verhaal gaat dat een vrijgevige man ooit 250 gulden gaf. Er zijn tweehonderd verkopers van Z. De een neemt er genoegen mee om tien exemplaren per dag te verkopen, de ander honderd. Hoofdredactrice Joke van Kampen zegt over het succes van Z in de Volkskrant van 17 juli 1996: 'Laten we wel wezen. De mensen kopen het blad niet alleen om de inhoud. Ze kopen het omdat ze iets goeds willen doen.'

Volgens Erik Lindenburg hoofdredacteur van de Rotterdamse Straatkrant is het niet alleen de menselijke goedheid die het succes verklaart. 'Lui die vroeger elke dag op het politiebureau zaten wegens inbraken en diefstal, verkopen nu de Straatkrant. Dat weten de mensen en daarom kopen ze de krant. Ze zien ze liever verkopen dan stelen.', aldus Lindenberg. 'Voor de daklozen is het ook prettig. Ik zie echt een verandering. Ze zijn niet langer een "kankerjunk", ze zijn nu straatkrantverkoper.' Een van die verkopers is Kenneth die ook schrijft voor de krant. Hij is er al bij vanaf het allereerste begin. 'Ik vergeet het nooit meer die eerste zomer. Ik zou niet weten hoe ik zonder de Straatkrant moet leven. De krant is mijn leven. Iedereen die mijn krant probeert te verzieken pak ik hard aan. Want eerst hadden we niks en nu hebben we wat.'

Ook in Utrecht is het enthousiasme groot en is de verkoop afgelopen zomer naar recordhoogten gestegen. Het Utrechtse Straatnieuws was de eerste daklozenkrant van Nederland. Het eerste nummer verscheen in september 1994. Het was een idee van Constand de Jonge en Sylvia van Woudenberg die nu samen de eindredactie doen. Hun voorbeeld was de nationale straatkrant van Groot Brittannië: Big Issue. Het Engelse tijdschrift New Statesman (6 september 1996) bericht naar aanleiding van het eerste lustrum van Big Issue over het succes van deze daklozenkrant. De krant heeft vijfduizend verkopers, zeven regionale edities, tachtig vaste krachten en een totale oplage van 350.000. Big Issue is Big Business: met een café, een drugs en alcohol-preventiecentrum, een commissie die zoekt naar woonruimte voor verkopers, psychiatrische opvang, een winkel waarin door daklozen gemaakte spullen worden verkocht, acupunctuurbehandelingen, schrijflessen et cetera.

Het is zo'n succes dat veel verkopers van mening zijn dat zij hier te weinig in delen. En misschien ligt hier een deel van het probleem van het succes van de straatkranten. De krant geeft verkopers enig houvast in hun verder vaak doelloze leven en geeft hen de mogelijkheid om wat geld te verdienen maar meer ook niet. De ware problemen van de daklozen worden natuurlijk niet opgelost. John Bird hoofdredacteur van Big Issue zegt dan ook in New Statesman: 'Het is een verschrikkelijk succes. Verschrikkelijk omdat het natuurlijk een product is van een maatschappelijk probleem dat niet snel zal worden opgelost.'