Email   Print

Een god(in) in het diepste van mijn gedachten

Natuurlijk heb ik als kind geprobeerd mij God voor te stellen. Ik zag hem als een soort verlicht despoot, een keizer van een wereld en het heelal, die zon, maan, planeten en sterren in hun baan hield en de mensheid in het gareel. Het mysterie van zijn bestaan, zijn verbond met de mensheid, zijn oneindige goedheid, zijn omnipotentie, dat alles fascineerde mij. Kerkbezoek werd in mijn rk-jeugd aangemoedigd en ik hoopte dat spoedig het moment daar zou zijn dat ik nog meer in Gods nabijheid kon zijn, namelijk als misdienaar op het altaar. Op een kwade dag werd deze mogelijkheid mij echter ontzegd op basis van mijn sekse. Vrouwen waren ook in de rk kerk onreine, inferieure wezens, het altaar mocht slechts betreden worden door mannen die daadwerkelijk geschapen waren naar het beeld en gelijkenis van God. Die mededeling verdreef mij uit het aartsparadijs van mijn jeugd, ik voelde een vlijmende pijn: Mijn God, waarom heeft u mij verlaten? Een wereld vol slagbomen voor meisjes doemde op.

Gelukkig was er nog Maria, troosteres van de bedroefden. Het beeld dat de rk kerk letterlijk en figuurlijk van haar gaf, stelde mij weliswaar niet erg op mijn gemak maar via de heiligenboeken die ik bij de rk bibliotheek onbeperkt mocht lenen, kwam ik in aanraking met de talrijke Marialegendes die een heel ander beeld van haar gaven. In die legendes heeft Maria een autonoom en anarchistisch trekje. Ze gaat in tegen de mannelijke denktrant van autoriteit en orde en steunt als zodanig de vrijheidsstrijd. Maria ontglipt de indeling van mensen in schapen en bokken.

Ze ondergraaft graag de macht van heersers, geeft gratie aan hem die hangen moet, grijpt een paard om ten strijde te trekken voor een ridder die jammerlijk ten val komt en neemt het op voor een overspelige non die zich voor een mannentribunaal moet verantwoorden. In Zuid-Amerika rijdt de Madonna Leone naakt op een leeuw, meer heks dan heilige en schudt zo de beeldvorming van de passieve, getemde vrouw van zich af, door haar ware trekken - die van een rebelse meid - te tonen.

Langzaam maar zeker ging ik begrijpen dat Maria niet een beeld was van onze zwakte als vrouw maar onze kracht. Want een onbevooroordeelde, ontvankelijke waarneming van haar verschillende afbeeldingen, haar uiteenlopende symboliek en de litanie, liederen, legendes, kleuren en feesten die haar zijn toegewijd, laten de kosmische wereldmoeder, de Sterre der zee, oprijzen die zich met scepter, lans of zwaard boven de menselijke wet stelt. Maria bracht mij terug naar de Godin, het oneindig oude en eeuwige jonge, vrouwelijke gezicht van de schepping, de natuur, mijn eigen natuur.

Afgebeeld als Vrouwe uit de Apocalyps met een krans van twaalf sterren rond haar hoofd, bekleed met de zon en een maansikkel onder haar voeten, verwijst zij zo naar de transformerende kracht van het vrouwelijke bewustzijn, dat de verbinding vormt tussen geest en stof - zoals de maan tussen aarde en zon - en de mogelijkheid tot eeuwige vernieuwing in zich draagt.

Dit 'grote teken aan de hemel' roept op tot verzoening van al die schijnbare tegenstellingen die wij zelf in het leven hebben geroepen. Ik ging begrijpen dat godsdienst de universele, menselijke beleving van spiritualiteit, amputeert met dwingende beelden, verboden en geboden. Via godinnen en mythische vrouwen, kreeg ik - de tekort gedane dochter van Eva - het zicht terug op een verloren erfdeel aan persoonlijke kwaliteiten en vermogens en hoefde ik het goddelijke niet langer meer boven en buiten mij te ervaren. Het was in mij en om mij heen, in het hier en nu.

Wij mensen hebben doorgaans de onuitroeibare behoefte die onuitsprekelijke andere werkelijkheid die wij als het goddelijke, als het méér in ons zelf en om ons heen ervaren, in tastbare beelden te projecteren. De essentie van het Goddelijke en Absolute is - naar mijn stellige overtuiging - niet te bevatten of te benoemen.

Ik ervaar het goddelijke iedere dag weer in het avontuur van mijn mens zijn. In eros: de levensvreugde, in hartstocht: de levenskracht, in mijzelf als deel van de gemeenschap en de natuur, in mijn vermogen tot keuzen, in mijn eigen unieke individualiteit en die van andere. Misschien dat er achter de sterren dingen zijn die het avontuur van de aarde verklaren maar ik vind het leven op die groene planeet, bron van transformatie, al wonderlijk genoeg.