Email   Print

Genade

Het woord God neem ik niet makkelijk in de mond. Maar God is voor mij absoluut niet dood. Integendeel, God is voor mij het begin en het einde van het bestaan. God is om mij heen en God is ook in mij. Maar God is voor mij niet een man met een baard. God is geen enkelvoudige identiteit. God is voor mij meervoudig. Dat komt zo mooi tot uiting in de oude Grieks-Romeinse cultuur. Ik spreek ook liever - in navolging van Plato - van de wereld van de ideëen.

God wordt gezien als de schepper maar in die visie is een tragisch misverstand geslopen. Er is een kloof ontstaan tussen God als de schepper en de aarde als schepping. En in die wereld moet de mens maar zien zijn weg te vinden. Je kan ook heel anders naar God de schepper kijken. Je kunt de schepping zien als een voortdurend proces waar, in elke volgende stap het Goddelijke weer aanwezig is. De schepping is dus niet voltooid. En ik heb God nodig omdat ik als mens mag - en in zekere zin moet - meewerken aan de voltooiing van de schepping. Dat vind ik een fantastisch perspectief dat mijn leven betekenis geeft.

God is ook op een andere manier aanwezig. Als een strenge God. Een God die je confronteert met de gevolgen van je daden. God betekent voor mij ook dat je naar vermogen probeert om integer en eerlijk te zijn. In het leven op aarde doe je ook allerlei ervaringen op die vervuiling betekenen en die vervuiling moet je dus niet wegpoetsen. De zonde is er en de zonde moet dus ook worden doorgemaakt. Zonde is eigenlijk niks anders dan van je pad afraken. En die strenge God zegt dan: 'Kijk in de spiegel, zie naar de werkelijkheid van je ervaringen, durf ook te zien dat daarin vervuiling zit en draag de consequenties daarvan. Doe daar wat mee.'

Daarom huiver ik voor het moderne gebruik van het woord spiritualiteit. Rondom het begrip spiritualiteit hangt een sfeer van inwijding, van iets hogers, edels, nobels, ijls, lichts. Maar spiritualiteit heeft voor mij ook een demonische kant. Het boze, het kwade hoort ook tot het goddelijke. Iedereen maakt in zijn leven dalen mee. Maar dan zit ik niet ergens in mijn kamer als een hulpeloze 'God help me' te roepen. Ik probeer mijn werkelijkheid te aanvaarden en de betekenis ervan te herkennen. Ik zoek naar - het klinkt heel dramatisch - het genade-moment. Ik geloof dat moeilijke momenten in je leven ook genade-momenten zijn, in die zin dat daar een wending mogelijk is en dat er toegevoegde waarde uit voort kan komen mits je de bijkomende pijn ook echt aanvaardt. Meewerken met de genade, zeggen de protestanten, dat is een prachtig begrip. Cees Zwart