Email   Print

Tune in, turn on, drop out

Met Timothy Leary is een legende van de hippiecultuur gestorven

Richard Nixon noemde hem de gevaarlijkste man ter wereld. Hij genoot de opmerkelijke eer om in de jaren zestig als eerste hoogleraar deze eeuw te worden ontslagen door de universiteit van Harvard. Dankzij hem werd de drug Lysergic Acid Diethylamide (LSD) wereldberoemd. John Lennon schreef Come Together voor hem maar bedacht zich later en bracht het nummer alsnog uit met The Beatles. Tijdens zijn studie aan de militaire academie West Point werd hij wegens dronkenschap verwijderd. Hij werd verschillende keren voor drugsbezit veroordeeld, zat jaren in de gevangenis maar wist ook een keer zelfstandig te ontsnappen. Met zijn legendarische lijfspreuk tune in, turn on, drop out was hij een van de sterren van Woodstock. Zijn leven begon even afwijkend als het eindigde. Naar eigen zeggen werd hij verwekt op 17 januari 1920 - de dag na het van kracht worden van het alcoholverbod in de Verenigde Staten. Hij stierf op 31 mei 1996 - bijna life op zijn eigen Web-site op Internet, het medium waaraan hij zijn laatste jaren wijdde. Enfant terrible, querulant of visionair? De treffendste beschrijving van Timothy Leary is afkomstig van zijn vriend, de Amerikaanse spirituele leraar Ram Dass. In Rolling Stone (11-25 juli 1996) zegt hij: 'Timothy speelt met het leven. Mensen ervaren dat als aanstootgevend omdat zij vinden dat dat oneerbiedig is ten opzichte van het leven. Maar ik ervaar dat eigenlijk als heel bevrijdend.'

Timothy Leary was in het begin van de jaren zestig een bekende Harvard-psycholoog. Tijdens een vakantie in Mexico maakte hij kennis met psychedelische paddestoelen, een ervaring die zijn leven ingrijpend zou veranderen. Naar aanleiding van zijn paddestoelentrip begon Leary samen met zijn Harvard-collega Richard Alpert een reeks wetenschappelijke experimenten. Opmerkelijk feit: studenten werden betaald voor hun medewerking, zij kregen geld toe om drugs te gebruiken! De experimenten vielen ook op door de houding van Leary en Alpert. Zij waren ervan overtuigd dat de onderzoeker zijn werk alleen goed kon doen als hij ook onder invloed van de drugs was. Leary en Alpert boekten belangrijke resultaten: zij lieten zien dat het effect van geestverruimende middelen sterk afhankelijk is van de stemming en omgeving van de gebruiker. Naarmate de experimenten meer publiciteit verkregen, deinsde de gevestigde orde van Harvard steeds verder terug. Totdat Leary en Alpert 'wegens wanprestatie' werden ontslagen in 1963.

Het ontslag van Harvard maakte Leary tot een held in de aanzwellende hippiecultuur van het begin van de jaren zestig. Zoals Ravage (28 juni 1996) bericht, propageerde Leary LSD als medicijn tegen het conservatisme: 'De gedachte was dat wie eenmaal van LSD had geproefd onmiddellijk zou inzien hoe vastgeroest de westerse maatschappij was. Als iedereen LSD zou krijgen, zou de revolutie vanzelf volgen.' De politiek wachtte daar niet op. Een wereldwijd verbod volgde snel. Nederland was zelfs het eerste land dat LSD in de ban deed; 'uit angst dat de Provo's het in het drinkwater zouden mengen', aldus Ravage. Maar intussen trok Leary, in 1968 tijdens de summer of love, op zeepkistjes door de Verenigde Staten. Hij sprak in het Golden Gate Park in San Francisco of op love-ins op het landgoed van een bevriende miljonair in new York. Leary was overal. Leary for president, juichten zijn aanhangers. De toenmalige zittende Amerikaanse president was 'not amused' getuige de eerste zin van dit artikel. Het was niet moeilijk om Leary met drugs te betrappen. Buiten proportioneel scherpe veroordelingen volgden. Leary ontkwam nog een keer maar verzeilde uiteindelijk via Algerije, Zwitserland en Afghanistan toch weer in een Amerikaanse gevangenis.

Dat leek het einde van een turbulent leven. Leary kwam weliswaar vervroegd weer vrij maar vervolgens mislukte - zoals het tijdschrift Net (juli/augustus 1996) beschrijft - ongeveer alles wat hij aanpakte. De hippies werden gewantrouwd en drugscultuur was verworden tot een maatschappelijk drama. Leary's boeken werden niet verkocht, acteertalent bleek hij niet te hebben en de kiezers zagen in hem geen gouverneur. Maar de opkomst van de nieuwe media - en met name de ontluikende mogelijkheden van virtual reality - bood Leary alsnog een comeback. Vandaar overigens de belangstelling van het computerblad Net dat triomfantelijk schrijft: 'voor het eerst stierf iemand waarvan in het krantebericht stond: "bekend van het Internet". ' 'De uitvinding van virtual reality (VR) gaf Leary weer autoriteit. Tussen VR- en LSD-ervaringen liep volgens hem immers maar een klein draadje. In beide gevallen moet je intunen, omturnen en outdroppen', aldus Net. Leary begon een adviespraktijk en gaf lezingen. Hij was terug.

De laatste jaren was hij vooral te volgen op zijn eigen Web-site: www.leary.com. Daar leeft hij verder. En daar stelde een voorbijganger dezer dagen de volgende vraag: 'Waarom. Waarom is het dat zoiets wezenlijks als de openbaringen, ervaren door mensen van de beat-generatie, moeten worden toegeschreven aan zoiets zinloos, simpel en zwammerigs als verdovende midddelen? Is het niet voldoende dat een man als Timothy Leary - werkelijk een geweldige man - wordt herinnerd voor zijn stellingname tegen de gevestigde orde of voor zijn filosofische inzichten, of zelfs voor zijn heerlijke gevoel voor humor, in plaats van voor zijn experimenten met LSD, een middel dat je met een enkele dosis psychotisch kan maken? Een drug die zo gevaarlijk is en die origineel in de natuur diende om te vergiftigen? Het antwoord van een andere digitale voorbijganger luidde: 'Waarom niet?' Het is nauwelijks toevallig dat dat ook bijna de laatste woorden waren die Timothy Leary in zijn leven sprak.