Email   Print

De valkuilen van het nieuws

Recensie 'breaking the news'.

Zelfkritiek of zelfhaat? Eigenlijk is dat het onderwerp van James Fallows, redacteur van het blad Atlantic Monthly, in zijn boek Breaking the News over de Amerikaanse journalistiek. De ondertitel is veelzeggend: Hoe de media de Amerikaanse democratie ondermijnen. Journalisten zijn in plaats van nieuwszoekers zelfbenoemde profeten geworden. Zij treden op als gewichtige mediatoren in tv-nieuwsshows en breken de staf over de verschillende overheden met zinloze voorspellingen. Ze doen aan koffiedikkijkerij onder het mom van deskundigheid. Ze zijn als veel geld verdienende televisiesterren onderdeel van een carroussel geworden waarin het gaat om modder gooien en kijkcijfers vergaren. Om met Marten Toonder te spreken: Argus verkeert op gelijke voet met heer Bommel nadat Tom Poes een list heeft verzonnen. De klacht is niet nieuw maar het geluid zwelt de laatste tien jaar aan. In de campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van vier jaar geleden hobbelden alle televisiestations en Amerika's beste kranten achter een huis-aan-huis-blad aan dat het verhaal bracht van een minnares van kandidaat Clinton.

Fallows stelt vast dat veel valt te verwijten aan de televisie en de dwang van de kijkcijfers. Fatsoenlijke journalisten zijn bezweken voor geld: eigenbelang heeft publiek belang verdrongen. Voor 1965 was de topjournalistiek waar Fallows over schrijft een zaak van mensen met een uitstekende opleiding aan de beste universiteiten die het er niet om ging veel geld te verdienen. Totdat de televisie en het lezingencircuit tussenbeide kwamen: de journalist is 'ondernemer' geworden met de andere ondernemers uit het politieke circuit.

De Amerikaanse pers heeft een reputatie die uit de negentiende eeuw stamt van 'muck-raking', het oprakelen van dingen die eigenlijk verborgen zouden moeten blijven. Daaraan hebben Amerikaanse kranten hun publieke waarde ontleend. Breaking the News geeft aan dat de 'muck-raking' ditmaal de media zelf aangaat.

De oplossing? Fallows pleit voor een zogenaamde publieke journalistiek die vooral probeert uit te leggen hoe de democratie zou moeten werken. Daar valt het nodige tegen in te brengen. Journalistiek behoort het openbare leven te ontrafelen. Daarvoor moeten journalisten afstand bewaren tot de publieke overheden. In Fallows' optiek worden zij voorlichters. Maar op die manier schieten zij te kort als kritische volgers van de verschillende sectoren van het openbare leven. Toch stemt het zelfonderzoek van Fallows tot nadenken; het gaat om bezinning op een vak dat voor een groot publiek vooral glamourkanten lijkt te hebben. Maar die glitter verbergt het feit dat het, mits goed beoefend buitengewoon veeleisend vak is met duizenden valkuilen. Fallows heeft een aantal van die valkuilen treffend beschreven.