Email   Print

Dronken Russen en neerstortende Migs

Russen zijn niet van de drank af te houden. Dit is geen borrelpraat maar het onderwerp van een dieptestudie van de Schotse professor Stephen White. Hij beschreef in Russia goes dry Gorbatsjovs desastreuze campagne uit 1985 om zijn landgenoten tot matiging te dwingen. Russia Review (22 april 1996) besteedt er aandacht aan onder het motto: hoe de Russen tegen beter weten in een politiek initiatief onder tafel dronken.

Zodra hij aan de macht kwam begon Gorbatsjov niet de roestige bureaucratische Sovjetmachine nieuwe energie in te spuiten maar maakte hij van een nationale soberheidscampagne zijn eerste prioriteit. De prijzen van wodka gingen dramatisch omhoog, drank werd verbannen bij alle officiële ceremonieën en overal werd tegen alcohol geadverteerd. Het liep falikant verkeerd af. Gorbatsjov had zich niet gerealiseerd hoe in de loop van de geschiedenis alcohol in Ruslands bloed was gaan zitten. Er is een overvloed aan historische anecdotes vanaf vorst Vladimir die in het jaar 980 het christendom als nationale religie boven de islam verkoos omdat hij geloofde dat een droge religie niet kon bloeien in Rusland. Door de eeuwen heen hebben buitenlandse reizigers zich verbaasd over de drankorgieën die ze in Rusland meemaakten.

De Schotse historicus laat zien hoe de legendarische capaciteit van de Russen om te drinken een zware tol eiste van de economie en het maatschappelijk leven. Aan door alcohol vergane arbeidsuren alleen al verloor de Sovjet-Unie onder Stalin en Chroesjtsjov vier keer meer dan de inkomsten uit alcoholverkoop opleverden. Zeventig procent van de moorden werd gepleegd onder invloed van alcohol en de helft van de echtscheidingen viel te wijten aan alcoholisme van een van de echtgenoten. De campagne van Gorbatsjov moest wel falen omdat Russen niet van drank af kunnen blijven. Mig-straaljagers zijn neergestort omdat mechaniciëns de antivries voor de tanks hadden opgedronken en vervangen door water. In fabrieken moesten mobiele eenheden ook tijdens de anti-alcoholcampagne er op blijven toezien dat dronkaards niet op de werkvloer kwamen uit vrees voor bedrijfsongelukken. Toen de drankvoorraden in de winkels opraakten, maakten Russen overal alcohol uit - van schoenpoets tot geperste tomaten. Het resultaat was dat ze dronken en bleven drinken. De les die uit White's boek te trekken valt is dat zelfs de meest absolute machthebber de verterende zonden van een maatschappij niet kan bedwingen.