Email   Print

Waar blijft mijn geld?

Ethisch èn succesvol bankieren.

Groen bankieren is 'in'. Rabobank en Robeco introduceerden vorig jaar een groen beleggingsfonds dat in een paar dagen 450 miljoen gulden ophaalde bij beleggers. Die enthousiaste respons werd weliswaar gestimuleerd door een nieuwe fiscale vrijstellingsregeling voor groene fondsen, maar toch: de belegger wordt ontegenzeggelijk bewuster. Het succes van Ode's huisbank - de vijftien jaar oude Triodos Bank in Zeist - is illustratief. Het balanstotaal van Triodos Bank groeide vorig jaar met 36 procent inclusief elf procenpunten als gevolg van een overname in Engeland. De uit vakbondskringen afkomstige ASN Bank die in 1960 werd opgericht, groeit sinds de jaren tachtig consequent met tenminste vijftien procent per jaar. Samen beheren de twee groene banken 1,5 miljard gulden aan spaargelden. Dat bedrag valt nog in het niets de 230 miljard gulden die op spaarrekeningen bij Nederlandse banken staat. Maar er is ruimte voor meer. ING komt met een nieuwe dochter Postbank Groen. De Postbank heeft al bijna zeven miljoen gewone particuliere rekeningen: hoeveel van die 'blauwe' rekeninghouders zullen overstappen naar de nieuwe groene spaarbank?

De markt zou de verwachtingen wel eens kunnen overtreffen. Het voorbeeld van de Britse Cooperative Bank voorspelt veel goeds. Deze bank is weliswaar niet zo groot als de Postbank, maar met 1,5 miljoen rekeninghouders wel veel en veel groter dan de pioniers ASN en Triodos Bank. Bovendien biedt de Cooperative Bank niet slechts groen beleggen en sparen, maar groen bankieren in het algemeen. De Cooperative Bank was een 'gewone' bank die enkele jaren geleden - na een uitgebreide enqûete onder de rekeninghouders - een ethische code invoerde. Die code weerspiegelt de wensen van de rekeninghouders. Wie tegenwoordig bij de Cooperative Bank een rekening opent, krijgt een A-4tje waarop in twaalf punten zwart op wit staat dat de bank zich niet zal bezighouden met die activiteiten waarvoor onder een breed publiek geen steun meer bestaat: dierproeven, intensieve veehouderij, tabak, bont, wapens et cetera. Een paar klanten liepen boos weg: jachtverenigingen en bedrijven die legbatterijen exploiteren. Maar universiteiten, scholen, kerken, liefdadigheidsinstellingen en bedrijven en particulieren die zich aangesproken voelden, stroomden toe. De in de traditionele financiële wereld gedurfde stap heeft de Cooperative Bank geen windeieren gelegd, verzekert de directie. Het ethische beleid heeft geen gevolgen gehad voor de bedrijfsvoering van de bank. De resultaten zijn zelfs verbeterd en de rentetarieven onderscheiden zich niet van de branche. Ethisch bankieren kan dus. En dat is niet zo'n verbazingwekkende conclusie gezien de geweldige steun die bijvoorbeeld milieu-organisaties tegenwoordig genieten.

Hier en daar worden vraagtekens geplaatst bij het succes van de Cooperative Bank. Kritici wijzen erop dat het moeilijk te controleren is of de bank haar eigen ethische beginselen netjes naleeft. Toch zou het publieke enthousiasme voor de metamorfose van de bank andere grote banken mogen inspireren hun interesse in groen sparen en beleggen tot groen bankieren te verbreden. De directeur van de Cooperative Bank stelde onlangs tijdens een voordracht in Nederland de vraag: weet u wat er met uw geld gebeurt als u om vijf uur van kantoor naar huis gaat? Voor de meeste mensen luidt het antwoord ontkennend. Als zij zich echter in het handelen van hun bank zouden verdiepen, zouden ze snel tot de conclusie komen dat hun bank allerlei dingen met 'hun' geld doet waarvoor zij - als zij het wisten - nooit hun toestemming zouden verlenen. Het kan immers vreemd lopen. U steunt bijvoorbeeld Greenpeace door 25 gulden van 'uw' geld over te maken. Tegelijkertijd investeert uw bank een veel groter deel van 'uw' spaargeld in een chemische onderneming die het milieu grote schade toebrengt. Daar blijft uw geld.