Email   Print

Share

Hoe voeden we mannen op?

Vaders in de knel tussen gezin en loopbaan

'Mannen die zorgen zijn leuke mannen. Het beeld van een volwassen man die een baby koestert aan zijn brede borst is zo sexy en vertederend dat het vaak wordt gebruikt in reclame, dat je er ansichtkaarten en posters van kunt kopen en dat films waarin mannen voor een klein kind zorgen, meestal grote kassuccessen worden. Maar ook een man die met plezier huishoudelijke taken verricht, is een aantrekkelijke man. Een echte vent strijkt inderdaad zijn eigen overhemd: dat staat stukken volwassener, zelfstandiger, daadkrachtiger dan te wachten tot moeder-de-vrouw het voor hem heeft gedaan. Het beeld van een oude vlam van me die zo prachtig kon afwassen staat op mijn netvlies gegrift. Hij stond gewoon zichtbaar en volmaakt ontspannen te genieten van zijn klus; hij nam alle tijd, werkte grondig en geduldig en liet niets op het aanrecht staan. Het was heerlijk om naar te kijken en op de een of andere mysterieuze manier bijzonder mannelijk'.

De waarneming is van Lisette Thooft in het vooral door haar geschreven boek Werk en Moederschap (1995) in het hoofdstuk: De mee-zorgende man, (Hoe) Haal je hem in huis? De boodschap: de bovenstaande observatie is geen vaststelling van een triomferende feministe van de tweede generatie maar het blijft een ideaalbeeld van de moeders van de derde golf feministen, die het nodige hebben bereikt, maar weten dat de strijd nooit is gestreden. Werk en Moederschap staat vol kristalheldere waarnemingen over alledaagse dingen. Het knappe is dat Thooft door haar trefzekere manier van uitdrukken haar beschrijving van die alledaagsheid spannend en vooral authentiek weet te houden. Neem het volgende: mannen doen hoe dan ook minder in huis dan vrouwen. Mannen doen liever geen saaie klusjes aan de onderkant van de prestatie-piramide. Thooft: 'Veel mannen zeggen dat ze niet minder uren kunnen werken om meer thuis te kunnen doen, al zouden ze willen, en veel vrouwen geloven dat eigenlijk niet. Waarom is het zo moeilijk en pijnlijk voor een man om te vragen om een dagje minder? Aan de ene kant: de arbeidsmoraal en de mannelijke bedrijfscultuur laten het niet toe. Aan de andere kant: mannen vinden het moeilijker dan vrouwen om gevoelens van onzekerheid en afhankelijkheid onder ogen te zien'.

Daarbij komt dat vrouwen soms onbewust pogingen van hun man saboteren om meer vingers in de huiselijke pap te krijgen en vasthouden aan hun autoriteit op zorggebied. Toch hebben zowel mannen als vrouwen onnoemlijke veel voordeel bij een beter en eerlijker verdeling van zorgtaken thuis. Maar we moeten het vrouwelijke element ook buitenshuis een waardiger plek gaan geven: minder scoren, minder hard-tegen-hard gedrag. Meer tijd voor ontvankelijkheid, meer evenwicht, waarbij een beetje mannelijke invloed op huishouden en kinderverzorging geen probleem vormt. Thooft besluit met enkele tips van de socioloog Vincent Duindam die een onderzoek verrichtte naar zorgende vaders. Zodra er kinderen op komst zijn afspraken maken over taakverdeling; laat de man ouderschapsverlof aanvragen en zich daarop vastleggen; als het kind er eenmaal is, vaak over de taakverdeling praten; gun je man na de geboorte ook de zorg voor het kind en laat hem niet uitkomen onder zijn deel van de afspraken.

Het knappe van de alledaagsheid die Thooft beschrijft - en die allerminst van alledag en normaal is -, dringt door bij het bladeren in een recent verschenen boek van twee Duitse journalisten: Hauptsache Arbeit. Manner zwischen Beruf und Familie. Dieter Schnack en Thomas Gesterkamp maken griezelig duidelijk hoezeer Lisette Thooft gelijk heeft in haar beschrijvingen. Volgens hen is er sprake van een toenemende vervreemding van mannen tegenover de samenhang binnen de familie. Moeder en kinderen bepalen de kleur, het ritme en de smaak van alledag. In de zaak waarin mannen werken, wordt de inrichting bepaald via de afdeling inkoop. Thuis bepaalt moeder welke meubels, gordijnen en lampen worden aangeschaft. Veel mannen hebben nog nooit in een ruimte gewoond en gewerkt die ze naar eigen smaak hebben ingericht. Bij Schnack en Gesterkamp worden alle clichés, waarvan we dachten dat ze waren opgeruimd, dwingende werkelijkheid. Veel vaders hebben geen tijd voor de ouderavond en mijden de openbaarheid. Misschien wel omdat ze bang zijn voor een blamage, omdat ze de wereld van hun kinderen niet kennen. Ze leven thuis als vreemdelingen en hebben het gevoel dat kinderen zich met hun problemen tot moeder wenden en durven er uit valse schaamte niet over te praten. De relatie tussen veel vaders en hun kinderen wordt gekenmerkt door een onbeschrijflijke onzekerheid: Geef ik wel genoeg? Ken ik ze genoeg? Vinden ze me wel aardig?

De verenigbaarheid van gezin en de ratrace van de loopbaan stelt vooral mannen op de proef. Maar daardoor ook de moeders. Vaders leven in het voortdurende gevaar hun verankering in hun privé-leven te verliezen. Ze worden in hun beroep met steeds meer opgaven opgezadeld terwijl ze zich in hun privé-leven niet verder ontwikkelen. Schnack en Gesterkamp stellen vast dat die onwennigheid zich vaak tenslotte openbaart als mannen uitgewerkt zijn. Menig belangrijk heer brengt de laatste twintig jaar van zijn leven als contactarme en onzelfstandige kluns door. De voormalige oriëntatie op beroep, geld en prestatie blijkt nu een ernstig probleem op te leveren. Thooft hamert er op afspraken vooraf te maken. Bij Schnack en Gesterkamp valt te lezen wat er in de meeste gevallen gebeurt als die afspraken niet worden gemaakt en de communicatie tussen partners is afgesneden, omdat er eigenlijk nooit een begin mee is gemaakt. Beide boeken bevatten dus waarschuwingen. Nog een waarschuwing van deze kant. Thooft en haar medeschrijfster Esmé van der Molen hebben aan 175 pagina's genoeg, het boek van Dieter Schnack en Thomas Gesterkamp telt 389 pagina's.