Email   Print

Gezond optimisme

Als je gelooft dat je ziek wordt, word je ziek

De geest geneest. In een groot aantal gevallen werkt een middel - ook al is het een nep-medicijn - als de patiënt erin gelooft. Recent onderzoek geeft aan dat zogenoemde placebo - Latijn voor 'ik zal behagen' - behandelingen in tenminste de helft van de gevallen effectief zijn. Als je maar gelooft dat je beter wordt, word je beter. Maar nu het slechte nieuws: als je gelooft dat je ziek wordt, word je ziek. Er bestaat ook een nocebo-effect. De Amerikaanse epidemioloog Robert Hahn schrijft in Psychologie Heute (april 1996) dat het nocebo-effect als ziekteveroorzaker precies zo werkt als roken met betrekking tot longkanker en de tuberculose-bacterie met betrekking tot tuberculose.

Hahn meent dat volgens een conservatieve schatting tenminste vijf procent van het jaarlijkse aantal sterfgevallen in de Verenigde Staten als gevolg van een hartinfarct op het conto van het nocebo-effect zijn te schrijven. Dat betreft per jaar ongeveer 25.000 mensen! En de 'griepgolf' blijkt ook in belangrijke mate te wijten aan het nocebo-effect. Er is niet alleen sprake van een self fulfilling prophecy - het placebo-effect - maar ook van een self destroying prophecy. Uit een onderzoek blijkt dat de helft van de astma-patiënten ademhalingsproblemen krijgt als hen wordt verteld dat zij met bepaalde stoffen - waarvoor zij allergisch zijn - worden geconfronteerd, terwijl zij in werkelijkheid worden blootgesteld aan een onschadelijk middel. Eén astma-patiënt met een allergie voor rozen kreeg zelfs last van allergische verschijnselen in een ruimte met plastic-rozen.

In het algemeen geldt dat allergieën erg 'nocebo-gevoelig' zijn. Psychologie Heute wijst erop dat er veel meer gevallen van allergie voorkomen in het westen van Duitsland dan in de voormalige DDR. Terwijl vaststaat dat de vervuiling in het oosten veel meer aanleiding geeft voor allergie. 'Blijkbaar is een bewuste, kritische inwoner van München gevoeliger voor allergie dan zijn landgenoot in Leipzig die zich niet bewust is van de bruinkool-vervuiling in zijn omgeving', aldus het blad.

Natural Health (juni 1996) voegt daaraan toe dat de reclame gretig gebruik maakt van het nocebo-effect. Wie op de televisie voortdurend ziet dat medicijnen opluchting brengen, wordt gevoelig voor afhankelijkheid van die middelen: 'Mensen die te lang stilstaan bij worst-case scenario's, die risico's overdrijven of zich continu zorgen maken, houden het nocebo-effect actief in hun fysiologie. Zij sturen angstsignalen naar hun hersenen wanneer daarvoor geen aanleiding is en daarmee overtuigen zijn hun lichaam om ziek te worden als daarvoor geen biologische reden bestaat.' Negatieve gevoelens blijken uiterst schadelijk. De werkingen van de nocebo- en placebo-effecten laten er geen misverstand over bestaan dat het gezonder is om optimistisch door het leven te gaan.