Email   Print

Share

Meditatie: de ultieme vakantie

Een snel groeiend aantal mensen zoekt meer in hun vakantie dan zon en ontspanning. Zij zoeken geestelijke inspiratie ter compensatie van een hectisch materieel leven. Een retraite om het evenwicht in het leven te herstellen.

Het personeel van de Bishop's Ranch - een rustoord met uitzicht over Californische wijngaarden - is de uitputting nabij. Het aantal pelgrims dat deze ranch temidden van een uitgestrekt bos- en weidegebied bezoekt is zo groot dat de medewerkers zich zorgen maken over hun eigen zielerust. 'Wij zijn op het punt aangekomen dat wijzelf ook moeten doen wat wij verkondigen,' zegt directeur Mark Farmer. 'Wij moeten ons ook ergens kunnen terugtrekken.'

Bishop's Ranch staat niet op zichzelf. Voor steeds meer mensen is de traditionele vakantie onvoldoende om het het hectische en steeds meer eisende dagelijkse leven te ontvluchten. Zij kiezen voor godsdienstige oorden, meditatiecentra of kant en klare tours waarin de reis zowel innerlijk als uiterlijk is gericht. Mensen zijn op zoek naar een vakantie die hun dagelijks leven heelt, niet meer naar een plaats om dronken te worden en voor eenvoudig vertier. Zij zoeken stilte en schoonheid. Een plek waar het gezond is en waar je wat kan leren. Zoals de oude Grieken naar tempels en heiligdommen gingen om het evenwicht in hun leven te herstellen. Voor velen is zo'n reis gewoon een rustig weekend om te ontspannen voordat een nieuwe week van faxen, magnetron-eten en gekte begint. Voor sommigen betekent dit uitstapje een gelegenheid om na te denken, te beschouwen en opnieuw te overwegen. Mensen gebruiken hun retraite om tot bezinning te komen. Het beschouwende leven stelt hen in staat om hun directe ervaringen te verwerken. Het heeft iets magisch om uit de maalstroom, uit de drukte te treden en de tijd en ruimte te nemen om gewoon te zijn. 'Meditatie is misschien de ultieme vakantie, een gelegenheid om het geroezemoes in je hoofd uit te zetten en er helemaal uit te zijn', zegt Daniel Goleman (auteur van Emotional Intelligence Bloomsbury 1995 red.). Goleman geeft een cursus 'meditatie voor beginners' op het retraite-centrum Omega in de staat New York.

De aantrekkingskracht van dergelijke centra wordt mede bepaald door de behoefte om onder gelijkgestemden te zijn. 'De gemeenschapszin is erg belangrijk', zegt Sarah Priestman van het Omega-centrum. 'Het is heerlijk om aan tafel te zitten naast iemand met dezelfde kijk op de wereld. Tegenwoordig vind je dat in de regel niet in je omgeving, op je werk of zelfs in je eigen familie.'

Michael Murphy kijkt met een gevoel van deja vu naar deze tempels van bezinning. Bijna dertig jaar geleden begon hij samen met een jaargenoot van Stanford University een experiment in een kuuroord met warmwaterbronnen aan de kust van Californië. Zij noemden het het Esalen Instituut. Vervolgens rezen aan het eind van de jaren zestig dit soort centra als paddestoelen uit de grond. 'Het was allemaal namaak tot en met het lettertype van het postpapier,' herinnert Murphy zich. 'Een stuk of vijf hebben de jaren tachtig overleefd. De laatste paar jaar zijn er weer nieuwe bezinningscentra opgericht; alleen al dertig in Californië en honderden andere verspreid over het hele land. Murphy: 'Het begint helemaal opnieuw; het is een sociale uitvinding die zal blijven - een nieuw soort "school" '.

Een bezoek aan het Esalen-kuuroord voor lichaam en geest betekent een ervaring van spirituele vernieuwing. Een combinatie van natuur en geestelijke inspiratie. 'Op de een of ander manier is Esalen verder weg dan Tahiti waar ook Club Med en Mac Donald's zijn', zegt een medewerker van Esalen. 'De wereld wordt een soort Disneyland. Het wordt steeds moeilijker om te ontkomen aan de culturele eenvormigheid. Zelfs op de hellingen van de Mount Everest vind je sporen van het dagelijks leven. Maar een retraite betekent een reis naar het geestelijke, naar het gevoel. Je bent in een andere cultuur. Een cultuur van zoekers. Je verlaat je dagelijkse omgeving daadwerkelijk en dat heeft een heilzame werking.' Een 'zoeker' zegt: 'Dit is voor mij geen vakantie, het is keihard werken. Het gaat over mijn verveling, angst en droefenis. Het gaat niet over ontspanning of geluk. Het gaat over het leven.'

Opmerkelijk in deze ontwikkeling is de vermenging van religieuze en spirituele tradities en het verdwijnen van culturele grenzen. Zo worden op een katholiek bezinningscentrum afwisselend cursussen over ikonen en transpersoonlijke psychologie gegeven. Maar ook wordt er een stille Zen-week georganiseerd. De deelnemers ontmoeten elkaar in een ruimte waar op de muur een Boeddha en een Christusfiguur zijn geschilderd. Het zijn bijvoorbeeld rooms-katholieken die proberen hun christelijke opvattingen te verruimen met boeddhistische en taoistische wijsheid. 'Het Christendom is met een inhaalmanoeuvre bezig', zegt een pater. 'Bezinning is te lang uit de mode geweest; het werd overvleugeld door rationaliteit en sentimentele vroomheid.'

Op Bishop's Ranch in Californie is een van de meest populaire programma's een Benedictijner spirituele retraite waarbij 25 mannen en vrouwen gezamenlijk een week doorbrengen onder het regime van de Heilige Benedictus, de patriarch van het monnikendom. Het is in de zesde eeuw ontworpen voor monniken en later aangepast voor leken die een evenwichtig leven van gebed, werk en studie willen bereiken. Het rooster: drie maal daags gezamenlijk bidden en zingen, tijd voor bezinning en diverse corvees. Ayliffe Mumford, eigenares van een confectieketen in San Francisco vindt dat het Benedictijneroord een diepere dimensie aan haar leven geeft: 'Mijn werk eist mij helemaal op. Zonder dat oord zou ik waarschijnlijk niet eens met vakantie gaan. Ik woon alleen, dus thuis is het stil, maar die gezamenlijke stilte is iets heel anders. Elke dag zijn wij 12 uur stil en dat is erg bevrijdend en ontspannend; wij zijn in een mooie omgeving en luisteren naar wat God ons heeft te vertellen.'

Dominee Robert Hale van een rustoord in het stadje Lucia in de buurt van Esalen zegt: 'De meest verrassende dingen kunnen in eenzaamheid gebeuren. Sommige mensen zijn als de dood en vertrekken na de eerste nacht. Deze mensen worden volledig in beslag genomen door hun gezin, baan en de televisie. Zij beseffen niet hoeveel problemen en conflicten, hoeveel onverwerkt leed in hen zit. Anderen zijn verrukt bij hun aankomst en pakken gebed, stilte en meditatie meteen op. Zij komen thuis in hun diepste zelf, bij een God die hen liefheeft.' Hale zegt dat er een hoop onbegrip is over het beschouwende leven. 'Het is niet de bedoeling om in een soort godsdienstige stemming te komen. Je moet gewoon je illusies laten varen. Het gaat er niet om technieken te leren. Je moet jezelf ruimte geven voor je ware ik en het hogere. Zoals T.S. Eliot zei: 'Het gaat om het rustpunt in de draaiende wereld.'