Email   Print

Ik koop het Witte Huis

Recensie van 'The Buying of the President'.

The Selling of the President 1968, luidde de titel van een boek dat in 1969 verscheen. Op het titelblad stond een pakje sigaretten met de foto van de toenmalige president Nixon. In dit verkiezingsjaar is in Amerika en boek verschenen dat The Buying of the President heet. Van verkoop van het belangrijkste ambt in de wereld naar koop. Ging het eerste boek over verkooptechnieken en public relations, het nieuwe - uitgegeven door het Centre for Public Integrity - laat zien hoe de presidentskeuze een geldhandel is geworden met Dole, de Republikeinse kandidaat en president Clinton als duurste koopwaar. Want als zij straks in de etalage van het Witte Huis staan, zullen zij worden herinnerd aan de verplichtingen die 'geld als de moedermelk van de politiek' met zich meebrengt. De auteurs en onderzoekers die The Buying of the President voor hun rekening namen, erkennen dat het heel moeilijk is in een land dat zich ongeremd overgeeft aan de vrije markt met de financiële inzamelingswoede voor presidentskandidaten te breken. Maar met The Buying of the President in de hand kunnen Amerikaanse kiezers waarnemen wat er terecht komt van de beloften van kandidaten om Washington te reinigen. Politici beloven zich in te spannen ten behoeve van de publieke zaak, maar hoezeer vallen hun stellingnames samen met hun eigen carrière-patronen? Volg het geld, is de raad van de schrijvers die herinneren aan de Founding Fathers van de Amerikaanse democratie en daarna treurig opmerken dat het Amerikaanse politieke proces zijn identiteit en waardigheid heeft verloren.

De voosheid van de Amerikaanse media - gesymboliseerd in het woord talkshow en virtuoos bespeeld door de Amerikaanse politiek - is het onderwerp van een boek van Howard Kurtz, mediacriticus van The Washington Post. Het heet Hot Air en dat klinkt veel onheilspellender dan onze uiige uitdrukking 'gebakken lucht'. De lucht bij de Amerikaanse talkshows van Russ Limbaugh op de radio tot Oprah en haar kielzog is vooral bezwangerd van verontwaardiging, emoties en verongelijktheid. Journalisten die vroeger vooral opereerden vanuit een kritisch bewustzijn haasten zich de toon van Russ en Geraldo over te nemen. Media dienen kijkers en kijkcijfers te produceren. Daarvoor hebben ze entertainers in dienst, grappenmakers en journalisten. Die journalisten moeten niet langer nieuws maken maar de aandacht trekken voor hun medium en de kijkcijfers, die worden vertaald in dollars. Het gaat de media niet langer om informatie maar om door reclametijd betaald vermaak, leedvermaak wel te verstaan dat de aandacht moet vestigen op die media met hun entertainment en hype. Journalistiek als bevruchter van de democratie is verdwenen om plaats te maken voor de media van de partisanen. Anders valt ook niet verklaren dat Pat Buchanan - een mondstuk van presidenten als Nixon en Reagan - via een televisie-talkshow, waarin hij de politiek bestookt, inmiddels zelf politicus op het niveau van presidentskandidaat is geworden. Inmiddels neemt het vertrouwen van het publiek in het waarheidsgehalte van nieuws op televisie en kranten alleen maar af, gewend als men is president Clinton ingeklemd te zien tussen twee videoclips van MTV. Ook Russ Limbaugh - de man van de op hot air gebaseerde haatradio tegen de Democraten - mag dromen van een politieke carriere, sinds Clinton hem tot zijn voornaamste belager in de media heeft benoemd. Kurtz weet waarover hij het heeft en tot troost: er zijn uitzonderingen bij de kleinere, niet van reclamegelden afhankelijke omroepen. Maar een spiegel is het wel. Dat besef breekt door als je 's middags om vier uur op de Nederlandse televisie de Hollands-degelijk uitziende mevrouw Cahterine Keyl in haar talkshow in de weer ziet met een programma met een SM-gemeenschap in vol ornaat met zweep en leer, temidden van een gegeneerd gezelschap huisvrouwen. Vier uur 's middags: vroeger was dat de tijd voor het Avro-kinderkoor.