Email   Print

Rente is de angel van de economie

'Geld voldoet gewoon niet! Er is te weinig van', antwoordt Rene Eek van Aktie Strohalm op de vraag waarom we eigenlijk zouden streven naar een ander geldsysteem.

De schaarste aan ‘gewoon’ geld leidt volgens haar tot sociale stagnatie. ‘Mensen hebben elkaar een enorme rijkdom aan diensten te bieden. Maar die uitwisseling van diensten komt niet op gang omdat we het geld niet hebben om elkaar te betalen. Dat is toch ontzettend wrang! Lokaal geld biedt dan een prima oplossing.’
Nederland telt op dit moment dertig à vijfendertig lokale geldsystemen en er zijn er nog eens tien à vijftien in oprichting. Naar schatting 1500 mensen handelen in lokaal geld met elkaar. Aktie Strohalm is de motor achter Lets in Nederland. Lets is voor de initiatiefnemers van Aktie Strohalm een experiment om te kijken wat er gebeurt als rente wordt afgeschaft. De verwachting is dat lokaal geld leidt tot een herverdeling van welvaart, omdat dan niet geld, maar tijd en vaardigheid de belangrijkste ingrediënten voor welvaart worden. Rente maakt ons ‘vreselijk krenterig’. Mensen zijn niet van nature zo inhalig, meent Eek. Rente dwingt hen op die manier te denken. Binnen een ander systeem zouden ze zich anders, socialer, gedragen. ‘Het is toch idioot dat we ophouden met elkaar om te gaan als ons geld op is.’
Het probleem met het huidige economische systeem is, volgens Eek, dat mensen willen verdienen aan hun geld. ‘Stel dat jij me honderd gulden leent. Dan wil je er aan het eind van het jaar honderdtien gulden voor terug hebben. Dat betekent dus dat ik honderd gulden te besteden heb en moet werken voor honderdtien gulden. Zo werkt het overal. Een boer koopt met geleend geld een tractor om graan te oogsten en berekent de rente op zijn lening door aan de molenaar. Die moet vast ook rente aflossen, en hetzelfde geldt voor de bakker. De prijs van een broodje bestaat uiteindelijk voor een fors deel uit opgestapelde rente. Als rente niet bestond, zou je heel wat meer kunnen eten voor je gulden. Rente zet druk op geld. Het maakt dat je steeds harder moet werken om hetzelfde te kunnen kopen. Zo voert rente de produktiviteit op, zonder dat de koopkracht navenant groeit. Lokale geldstelsels kennen geen rente. Daarmee is de angel uit het geldsysteem gehaald.’
De lokale geldstelsels in Nederland bevinden zich nog in het hobby-stadium. De leden geven slechts enkele procenten van hun totale geldstroom in lokaal geld uit. Eek: ‘Als je via Lets werkelijk een alternatieve economie wilt ontwikkelen, vereist dat een totaal andere manier van leven en dat is nogal wat. Mij lukt dat in ieder geval niet zomaar. Zo heb ik pas mijn fiets naar de gewone reparateur gebracht, terwijl er binnen de Lets-kring Utrecht genoeg mensen aanbieden om fietsen te repareren. Maar ik wilde mijn fiets snel terug. Dat kan ik wel eisen van de gewone reparateur en niet van de netwerkleden. Als Lets werkelijk een vervangende economie was, zou ik mijn verwachtingen dus helemaal moeten bijstellen. Dat is veel gevraagd. Ik zie lokale geldstelsels dan ook eerder als een aanvulling op dan als een vervanging van de bestaande economie.’