Email   Print

Recycling en de afwas

De glasbak is een monument van milieuverdwazing in de mallemolen van de economie. Volstrekt intacte flessen en potten worden erin gemikt, aan gruzelementen geslagen en naar de oven gevoerd waarna uit de resten weer net zulke flessen en potten worden gemaakt.

De heren van de betrokken industrie zouden vreemd opkijken als de dames van hun huishouding na de maaltijd hetzelfde deden met hun servies. Maar wat op kleine schaal lichtelijk krankzinnig is, schijnt op grotere schaal normaal te zijn. Regeringen propageren het zelfs als milieubeleid. Omdat zij de industrie niet durven te verplichten haar eigen rommel op te ruimen, via statiegeldregelingen of anderszins, moeten gemeenten alom monstrueuze bakken plaatsen en zware takelwagens inzetten; de burger betaalt de rekening wel.

Die moest hij natuurlijk ook betalen als de industrie haar glaswerk gewoon waste, maar dat zou een stuk efficiënter zijn. De wagens die volle flessen en potten naar de winkels vervoeren, kunnen de lege in één moeite door mee terugnemen. Vaatwerk wassen in plaats van kapotslaan om uit de brokstukken hetzelfde opnieuw te maken, is zo evident beter dat het eigenlijk geen betoog behoeft. Niettemin wist het betrokken bedrijfsleven er een te verzinnen: ook schoonmaken belast het milieu. Over de plusjes van wegwerp- en de minnetjes van retourverpakking hebben milieupolitici en bedrijven elkaar jarenlang met onderzoekcijfers om de oren geslagen. Zoiets houdt besluiteloze regeringen uit de wind, onderzoekers en beleidsmakers aan het werk, de verpakkingsindustrie in het zadel en de burgers in verdwaasde volgzaamheid.

Sinds 1991 leveren de Nederlanders keurig zo’n driekwart van het wegwerpglas in. Gedroegen ze zich net zoals handel en industrie, dan hadden ze anderen de rotzooi gelaten en domweg alles in de vuilniszak gekiept: tot voor kort kostte die niets extra. Ze hadden ook, uit legitiem eigenbelang, het spul kunnen deponeren waar het hoort: in de winkel waar ze tòch heen moeten om hun inkopen te doen. Maar mensen die het huishouden doen, nog steeds voornamelijk vrouwen, leren behalve voor zichzelf ook voor hun omgeving te zorgen. Als de regering zegt dat dit beter is voor het milieu, sjouwen ze braaf een eind om naar de glasbak. Zelfs geen statiegeld hoeft hen te lokken.

Rondom de glasbak, al is die futiel, komen de milieu-maatschappelijke verhoudingen in volle glorie naar voren. Hoe de industrieel buitenshuis dingen doet die hij binnen krankzinnig zou vinden, hoe regeringen hun interne verdeeldheid verhullen door gemeenten tot schijnmaatregelen te verplichten, en, lest best, hoe zowel politiek als bedrijfsleven de schade van grootschalige kosten-effectiviteit afwentelt op de kleinschalige zorgzaamheid van burgers. Het enige dat er niet in naar voren komt, is het blindelingse gemak waarmee veel mensen maar raak consumeren.