Email   Print

Zus-zus, broer-broer en zus-broer

Talrijke factoren zijn van invloed op de verhouding tussen broers en zusters, maar de betekenis van de sekse is eigenlijk altijd over het hoofd gezien.

Uit nieuw onderzoek komt nu naar voren dat de samenstelling van een koppel van beslissende invloed is op de manier waarop het paar met elkaar omgaat, op de aard van de problemen die hun relatie met zich meebrengt en op de manier waarop zij die waarschijnlijk het beste kunnen oplossen. De complexe verhoudingen tussen broers en zusters zijn onmogelijk in een schema te vangen. Toch zijn misschien enkele aspecten van de relatie met broer of zus herkenbaar in de volgende kenschetsen:

Zus-zus. Van de drie mogelijke combinaties hebben zusterparen meestal de hechtste band. Veel zussen beschikken bovendien over een machtig middel om de band te onderhouden: ze praten. Zussen praten, veel meer dan broers, om geografische of emotionele afstanden te overbruggen. Hoe intiemer ze worden, hoe meer ze praten, om zichzelf aan elkaar te laten zien en om elkaar emotioneel te steunen. In het algemeen maakt een relatie met een zus sterk: onlangs is uit een studie gebleken dat een intieme band met een zus beide seksen op latere leeftijd beschermt tegen depressiviteit. Dat komt voor een deel doordat zussen meestal de familieband onderhouden, die een barrière vormt tegen eenzaamheid en afzondering. De keerzijde is dat veel zusters vaak slecht overweg kunnen met rivaliteit en conflicten. Openlijke woede kan de verbondenheid verstoren die zussen meestal zo op prijs stellen. Daarom verzwijgen veel zussen hun grieven en laten zij lang gekoesterde wrok doorsudderen tot deze uiteindelijk door iets ‘onbelangrijks’ tot uitbarsting komt. Voor zusters is de grootste opgave verschillen van mening in het beginstadium van het conflict te leren uitspreken, voordat de woede al te grote vormen aanneemt en vernietigingsdrang gaat overheersen.

Broer-broer. Vergeleken met zussen beschrijven broers hun relatie vaker als ‘sportief’: kameraadschap die niet tot uitdrukking komt in het uitwisselen van intimiteiten, maar in het samen doen van dingen of het delen van interesses. Broers hebben meestal ook minder moeite met een langere periode van afwezigheid of stilte. Uit een enquête bleek dat mannen lang niet zo vaak als vrouwen dagelijks contact met hun broer of zus hebben. Het zal niemand verbazen dat broers ook veel vaker wedijveren, vooral als het leeftijdsverschil klein is. Ze zijn elkaars rivaal op het gebied van carrière en sportieve prestaties en dingen allebei naar de goedkeuring van hun vader. Maar die broederlijke rivaliteit is beslist geen vast gegeven. Veel broers blijken na hun dertigste bewust een relatie na te streven die meer voldoening schenkt. Zo’n relatie is niet zozeer gebaseerd op het bijhouden van de score als op wederzijdse steun en het tonen van gevoelens. Maar bij die pogingen struikelen broers vaak over kwesties van status en trots. De grootste opgave voor mannen is bereid te zijn hun kwetsbaarheid aan hun broer te tonen: om degene te zijn die ‘ik wil een betere band met jou’ of ‘het spijt me’ durft te zeggen en daarmee de relatie met zijn broer een stapje vooruit helpt.

Zus-broer. In een goede relatie tussen een broer en een zus zitten de stimulerende verschillen besloten van een vriendschap die de scheidslijnen tussen de seksen overschrijdt. Bovendien biedt zo’n band de zeldzame kans intiem te zijn met een lid van de andere sekse zonder dat er seksuele verwikkelingen bijkomen. Toch is een goede relatie tussen een broer en een zus van de drie combinaties misschien het moeilijkst tot beider tevredenheid tot stand te brengen. Veel vrouwen met een broer tonen zich ontevreden met de hun toebedeelde rol van ‘verbindingsvrouw’: degene die meestal de ander opbelde, die aan de verjaardagen dacht en die de afspraken regelde. Hoewel de meeste mannen met een zus redelijk tevreden waren over de relatie, zeiden sommigen dat hun zus zo intiem wilde zijn dat zij zich in hun privacy voelden aangetast. De band stond soms nog verder onder druk doordat de ouders de voorkeur gaven aan hun zoon boven hun dochter. De grootste opgave voor een broer en een zus is misschien wel een vorm te vinden waarbij ze zich allebei op hun gemak voelen, maar waarbij ze toch allebei hun best doen een beetje tegemoet te komen aan de behoeften van de ander. Ze kunnen samen gaan wandelen, fietsen of naar muziek luisteren, in plaats van afspraken te maken waarbij onafgebroken moet worden gepraat.

Met toestemming bewerkt en overgenomen van New age journal, december 1994.