Email   Print

Hoe leef je eigenlijk vandaag?

Boekbespreking van What's it like to live now van Meredith Maran.

Even lijkt het of een prille Cher naar je kijkt vanaf de omslag. Maar dat kan niet de bedoeling zijn van What it’s like to live now, een soort autobiografie, opgehangen aan dagboekfragmenten, over de hoofdpersoon in het Californië van nu. Meredith Maran was twintig jaar geleden een ‘hippy’ en daarvoor een idealistische studentenleider in de tijd dat dat zo leek te horen. De tijd dat een internationale studentenbeweging door het logge gezagsapparaat van de oudere regentengeneratie spookte en die te slim af was, of het nu om de Vietnam-politiek van president Johnson of de onaantastbaarheid van De Gaulle ging. ‘Wij waren de westelijke divisie van het bevrijdingsleger van Noord-Vietnam; er moest een eind komen aan een oorlog en hier moest een oorlog worden gewonnen.’ De zekerheid van toen dreunt of dreint na in de vraag nu: wat was de oorlog eigenlijk?

In die afgelopen 25 jaar is Meredith Maran ‘sadder and wiser’ geworden in een Amerika, waar de waarden uit de tijd van ‘opa Ike Eisenhower’ angstwekkend ver weg zijn geraakt. Samen met haar lesbische vriendin, ‘de trans-parent’ Ann, voedt ze zonder veel illusies maar met veel angst voor borstkanker, aids en grote-stadsmisdaad, de helft van de week haar twee bijna ideale zonen op. Bijna ideaal want ze pareren haar grillig en impulsief gedrag voortdurend met een humoristische wijsheid, waarin nauwelijks ruimte lijkt voor puberonzekerheid. De andere helft van de week zijn die kinderen bij hun vader, ingeruild voor Ann. What it’s like to live now lijkt eerst te gaan over de vraag hoe het leven nu is en hoe het uit te houden is; relaties spelen een overheersende rol. De relatie met Ann, met andere vriendinnen van vroeger, die het lachen soms verleerd lijken te zijn. Allemaal getoetst door de ‘coaches’, de psychotherapeuten, die elkaar opvolgen en de rol van de Westeuropese sociale zekerheid hebben overgenomen.

Maar Meredith Maran vertelt niet alleen maar vlot babbelend over het moderne leven van een vrouw ‘die besloot lesbisch te worden’. Halverwege bouwt ze een verdieping in, als ze Sederavond, het feest om de uittocht van de joden uit Egypte te herdenken vlak voor het joods Paasfeest, bij vrienden beschrijft. Haar verleden – haar joodse familie kwam uit de Oekraïne – is lang weggestopt als gevolg van de gretigheid van haar ouders om aan het joods-zijn te ontsnappen. Bij de frase ‘waarom eten we op deze avond bittere kruiden?’ proeft ze op haar tong het pure genot van grootmoeders’ beboterde kip en krijgt ze het gevoel terug van iets dat haar toebehoorde. De moderne vrouw uit Oakland, Californië, heeft het bijna hoofdschuddend schrijvend over de joodse zelfhaat, hier bijvoorbeeld prachtig weergegeven door Renate Rubinstein. Meredith Maran is dan niet minder trefzeker. Ook als ze zichzelf een ‘spiritual kick’ laat geven in een Zen-centrum weet ze, dat ze een aardige joodse meid is en blijft, die misschien ooit op Sederavond zal worden gevraagd door haar zonen, die de traditionele teksten met vaste stem lezen.

Het hoofdstuk ‘Jewish to Buddhist and Back’ vormt een waterscheiding in Marans boek. De dromen, die ze aan haar therapeut vertelt, worden niet minder in aantal. Maar angst wordt vervangen door weerbaarheid, door hilarische waarnemingen van mensen, die vragen hoe ze aan haar gezonde kleur komt. ‘Omdat ik veel in de buitenlucht ben.’ Verwarring en dan komt de volgende huiverende vraag: ‘O, bent u dakloos?’ Zo wordt de angst verwoord van blank welvarend Amerika uit de suburb voor het onheil dat onmiddellijk samen moet hangen met misdaad en het einde van de Amerikaanse droom. Meredith Maran heeft haar eigen dromen gekoesterd en vraagt zich af hoe het nu is om de wereld te veranderen. Ze mist het gevoel van toen, toen oorlog en vrede onverbiddelijk in elkaars verlengde lagen. Maar ze voelt zich veilig met haar gezin om zich heen, twee lesbische vrouwen en twee opgroeiende jongens, vier aan elkaar verknochte mensen. New Age met een ironische toets.

Meredith Maran: What it’s like to live now? Bantam Books 1995, isbn 0553096001