Email   Print

De vrouw wordt als vrouw geboren

Wat is fnuikender voor het ontwikkelen van wetenschappelijke kennis dan het creëren van taboes? Misschien het verkondigen van aperte onwaarheden.

Zoals de wetenschapper die er absoluut, maar dan ook absoluut van overtuigd was dat hij door zijn microscoop een piepklein mannetje in een spermacel zag zitten. Of wat te denken van de onderzoekers die harde bewijzen hadden voor hun stelling dat vrouwen nooit intelligente wezens kunnen zijn, omdat hun baarmoeder door hun lichaam en hersenen zweefde? Je ziet wat je wilt zien, je neemt waar met een begrippenkader en een setje uitgangspunten en vooroordelen op zak. Niets bestaat behalve interpretatie; en waarheid is de interpretatie die de meeste steun krijgt.

In de wetenschap wordt dan ook heel wat afgevochten, en een van de interessantste gevechten is het nature-nurture-debat: zijn we op de eerste plaats biologisch bepaalde wezens, of is de mens een cultureel fenomeen? Een debat dat feministes altijd met argwaan volg(d)en, en terecht. Is het immers niet de verwijzing naar de ‘vrouwelijke natuur’ die vrouwen tot eeuwige tweederangs burgers maakte? Geen wonder dat de beroemdste uitspraak van Simone de Beauvoir hèt credo van de vrouwenbeweging is geworden: je wordt niet als vrouw geboren, je wordt tot vrouw gemaakt. Een geschenk uit de hemel, een credo met een aureooltje, want een credo dat in één klap afrekende met de nature-nurture-discussie: een onzin-flauwekul-discussie, bedacht door male chauvinist pigs om vrouwen eronder te houden. Iedereen die er anders over durfde te denken, deugde op voorhand niet.

De vrouwenbeweging en in haar kielzog de jonge discipline vrouwenstudies, verklaarden de ‘vrouwelijke natuur’ taboe. Een onvergeeflijke vergissing van vrouwenstudies, omdat ze de kans voorbij lieten gaan een feministische stem te laten horen in het debat. En van de vrouwenbeweging, omdat haar voorvrouwen en volgelingen tot op de dag van vandaag weinig begrijpen van de ambivalenties die het emancipatieproces met zich meebrengt. Vrouwenemancipatie is namelijk een tegennatuurlijk proces, om het over feminisering maar helemaal niet te hebben. Het verdraagt zich niet met de basale wetten van menselijke organisatie: een hiërarchisch model waarbinnen mannen met elkaar vechten – fysiek, sociaal, individueel en in coalities – om de macht en de vrouwen. Hierbinnen proberen vrouwen de meest succesvolle man voor zich te claimen. Dat er ooit een matriarchaat heeft bestaan, daarover is men het zelfs in welwillende feministische kring niet eens. De eerste samenleving waarin vrouwen de sleutelposities bezetten en de scepter zwaaien, moet nog worden gevonden.

Vrouwen missen de biologische motor voor agressief gedrag die mannen, dankzij hun tienmaal hogere testosterongehalte, wel hebben. Het is de drijfveer achter hun verlangen te beheersen, te concurreren, te winnen, de beste te zijn. Mannen zijn biologisch toegerust om risico’s te nemen, vrouwen niet. Een volstrekt logische taakverdeling, aangezien vrouwen voor het voortbestaan van de soort van veel grotere betekenis zijn dan mannen. Een vrouw kan één kind per jaar produceren in haar vruchtbare periode; een man kan dagelijks een andere vrouw bevruchten. Het was daarom niet meer dan logisch dat mannen op jacht gingen en oorlog voerden; het bij rampen bekende ‘vrouwen en kinderen eerst’ verwijst dan ook niet naar mannelijke stoerheid, maar naar de relatieve betekenisloosheid van mannen voor de mensheid als soort. Zulke overwegingen zijn nu niet meer van belang, zou je denken. In tijden van overbevolking doet de voortplantingscapaciteit van vrouwen er allang niet meer toe. Hoe minder kinderen, hoe beter! De crux van het verhaal is, dat juist archaïsche mechanismen die we tegenwoordig kunnen missen als kiespijn, nog in hoge mate medebepalend zijn voor ons gedrag. Wie kent niet de feministes die vallen op macho’s; die hun vriendje-met-uitkering ruilen voor een man-met-een-carrière; die plots broeds worden of in hun hart toch liever een mannelijke dan een vrouwelijke chef hebben – om over de heimelijke wensen van mannen maar niet te spreken. Een kwestie van socialisatie alleen? Maak dat de kat wijs.

Het afwijzen van onderzoek naar de natuurlijke ballast die mannen en vrouwen met zich meesjouwen – bij hun poging om man-vrouw-verhoudingen een karakter te geven dat past in deze tijd van mensenrechten en anti-discriminatieverdragen – is dom, ergerlijk en achterhaald. Maar het gebeurt nog steeds, in naam der feministische wet: je wordt tot vrouw gemaakt. Maar ik zeg: je wordt als vrouw geboren – en dat is nou precies ons probleem.

Met toestemming overgenomen van Savante, winter 1994.