Email   Print

Zuivere koffie

Koffie maakt meer kapot dan je lief is. De kleine boer en het regenwoud zijn de grote verliezers van de koffieautomaat. Maar zuivere koffie bestaat.

In Nederland is Max Havelaar het meest bekend. Sinds 1988 brengt de Stichting Max Havelaar koffie op de markt waarvoor de boer een rechtvaardige prijs heeft ontvangen. Max Havelaar koopt de koffie rechtstreeks van boerencoöperaties. De prijs is hoger omdat de tussenhandel wordt uitgesloten. Bovendien geeft Max Havelaar kredieten aan de coöperaties. Daardoor zijn de boeren ervan verzekerd dat de coöperatie hun koffiebonen ook volgend jaar kan afnemen. Het geboden krediet wordt ook gebruikt om een koffieverwerkingsfabriekje te bouwen. Dat stelt de boeren in staat de koffie langer te bewaren en te verkopen op een gunstig moment. Zo helpt Max Havelaar de boeren zich zelfstandig te ontwikkelen en zich te ontworstelen aan de wurggreep van tussenhandel en landeigenaren. Waar Max Havelaar het accent legt op de zorg voor de koffieboer, biedt het eko-keurmerk ook nog waarborgen voor het milieu. Koffie is na katoen en tabak het meest besproeide gewas ter wereld. Het eko-keurmerk garandeert dat de koffie zonder kunstmest en chemicaliën is verbouwd. Eko-koffie wordt sinds 1990 in Nederland vooral geïmporteerd door Simon Levelt in Amsterdam en H. Neuteboom in Almelo. Zij voegen het ecologische aspect toe aan het concept van Max Havelaar. Het verbouwen van milieuvriendelijke koffie is zeer arbeidsintensief. Het aanleggen van terrassen tegen erosie, het wieden van het onkruid met machetes, het bemesten met compost, het planten en onderhouden van de sinaasappel- en bananenbomen die nodig zijn voor schaduw et cetera. De overgang naar deze wijze van ‘organisch’ verbouwen kost veel tijd en geld. Niettemin willen veel boeren geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen meer gebruiken, omdat zij weten dat dit het land uitput en ook slecht is voor hun eigen gezondheid. Jos Harmsen van Max Havelaar: ‘Vele kleine boeren in de streken, waar wij actief zijn, zijn indianen. In hun cultuur neemt de natuur een essentiële plaats in. Het land is het enige bezit dat de boer heeft. Hij heeft het gekregen van zijn vader, die weer van zijn vader en zo verder. Daarom wil de boer dit geliefde bezit weer doorgeven aan zijn zonen. In zijn cultuur is het een zonde om argeloos om te gaan met de natuur.’ Maar de zorg voor het dagelijkse bestaan staat de overgang vaak in de weg. Leningen en afzetgaranties van importeurs van ‘zuivere’ koffie helpen hen de stap te zetten.
Zo helpt Max Havelaar de boer en de eko-koffie zelfs natuur èn boer. Hun gezamenlijk marktaandeel bedraagt in Nederland nog niet meer dan 3,5 procent. De koffieprijs schommelt voortdurend, maar een rekensommetje uit 1993 illustreert het goede werk. Gewone koffie kostte toen drie gulden en de boer kreeg daarvan 35 cent. Voor Max Havelaar-koffie betaalde de consument 3,65 gulden. En van dat bedrag kreeg de koffieboer meer dan een gulden!