Email   Print

Ontsnappen aan de drang naar volmaaktheid

Mijn man speelt slecht tuba. Nee, vreselijk slecht. Niet om aan te horen, met een onvergetelijke ondeskundigheid. Nadat hij op de bruiloft van mijn oudste dochter had gespeeld om de familie van mijn schoonzoon welkom te heten, kende diens vader hem een beloning toe met de woorden: 'Voor een spontane publieke voorstelling, dermate origineel, dat het publiek sprakeloos werd en niet in staat was om te reageren.'€™ Mijn man was daardoor niet gekwetst. Hij kent de schok die zijn muziek teweegbrengt.

Voor hem betekent oefenen alle noten – zuiver of vals – tenminste twee keer spelen. Zijn tuba, die hij voor honderd dollar tweedehands heeft gekocht, ziet er uit alsof hij door een vrachtauto is overreden. Zijn repertoire bestaat uit vijf liedjes in alle toonaarden, met als specialiteit ‘Lang zal ze leven’. Toch wordt hij vaak – vaker dan mij lief is – gebeld met het verzoek om een deuntje te spelen bij een of andere gelegenheid. Hij wordt niet zenuwachtig en vindt het ook niet nodig om zijn techniek wat op te poetsen. Hij straalt, zwelgt en geniet schaamteloos. Bij zijn eerste noot barst het publiek uit in hysterisch lachen en hoe serieuzer mijn man poogt een herkenbare melodie te blazen, des te harder wordt er gelachen totdat hij een staande ovatie krijgt. Ik begrijp waarom hij zo in trek is. Ik kan moeilijker aanvaarden, dat hij zo geniet van zijn tubasolo’s zonder ook maar een poging te doen om zijn niveau te verbeteren. Ik ben heel anders opgevoed. Of het nou om zwemmen, tennissen of dansen ging, mijn moeder stond er op, dat ik eerst les nam. Iets is pas leuk als je het goed kunt, heb ik geleerd. Het ging er in mijn hele leven om iets helemaal onder de knie te krijgen of het nu skiën, naaien of koken betrof. Het gezegde door schade en schande wijs worden, heb ik nooit gewaardeerd. Ik wilde alles doen, zoals het hoort. Ik had er een hekel aan een rare of amateuristische indruk te maken en naar mijn idee ging door fouten de pret eraf. Als ik het gevoel had iets nooit goed te kunnen leren, dan wilde ik er niet eens aan beginnen. Dit scheen me een heel verstandige manier van doen, totdat ik drie maanden geleden met dansen begon voor de lichaamsbeweging. In het begin nam ik de tijd om de passen te leren, maar ik ben nu geen beginneling meer. De nieuwkomers pakken het meteen op, terwijl ik nog aan het worstelen ben. Ik ben tot de weerzinwekkende conclusie gekomen dat deze ingewikkelde manier van bewegen nooit een tweede natuur van mij zal worden.

Maar – en dat is nieuw voor me – het kan me niet schelen. Ik heb geleerd het gewoon fijn te vinden me te bewegen zonder me te storen aan het kritisch oordeel van mijn super-ik. Wat is het zalig om te kunnen genieten ondanks die innerlijke prestatiedrang. Mijn dansles heeft me geholpen te ervaren wat Howard Gardner lichaams-kinesthetische intelligentie noemt, het vermogen om je lichaam op zeer uiteenlopende manieren te gebruiken. In het algemeen, schrijft Gardner in Frames of Mind: Theory of Multiple Intelligences, hebben wij bewondering voor mensen die hoog scoren met taal, logica en wiskunde, maar hij zegt stellig dat er andere even belangrijke vormen van intelligentie zijn, die hebben te maken met beweging, muziek, ruimtelijk inzicht en het kunnen omgaan met mensen. Deze vormen van intelligentie zijn net als pakjes onder de boom, wonderbaarlijke gaven, de mensheid gegeven door een gulle schepper. Als wij ons beperken tot de ‘pakjes’ waarin wij hebben geleerd uit te blinken, verminderen wij de mogelijkheden ons in deze wereld uit te drukken. In onze cultuur gaat het net eender. Op jeugdige leeftijd leren wij lezen, schrijven en rekenen, maar onze andere talenten moeten we later zelf op goed geluk zien te ontdekken. Mijn man en ik zijn er het bewijs van hoeveel voldoening het geeft om te zingen of te dansen, een muziekinstrument te spelen, een sport te beoefenen, een vreemde taal of hogere wiskunde te leren, of in het algemeen iets te doen dat je niet komt aanwaaien. Het enige dat je moet doen is jezelf bevrijden uit de gevangenis van het moeten uitblinken. Zoals de slogan van Nike: Just do it. Zeg er maar gewoon bij: ‘Slecht.’

Met toestemming bewerkt en overgenomen van New age journal , september/oktober 1993.