Email   Print

Een doodlopende weg

In twintig jaar tijd is er in Nederland geen uur werk bijgekomen. Met ‘werk’ bedoel ik normaal betaald werk in loondienst of als zelfstandige. En niet alleen is er geen uur werk bijgekomen; in die twintig jaar is een miljard uur betaald werk verloren gegaan!

In 1970 was het volume van de werkgelegenheid, gemeten in volledige arbeidsjaren, 4.860.000 arbeidsjaren. In 1992 was dit volume gestegen tot 5.316.000 arbeidsjaren. Een stijging van 9,3 procent of gemiddeld 0,4 procent per jaar. Niet veel dus, maar het lijkt nog iets. Het beeld is in feite nog veel somberder. Tussen 1970 en 1992 is immers een aanzienlijke arbeidsduurverkorting tot stand gekomen. In 1970 was de gemiddelde contractuele arbeidsduur bij een volle baan 2042 uur per jaar. In 1992 was dit nog 1712 uur. Dat leidt tot bovenstaande rekensom. In 1992 werd er dus 824 miljoen uur minder gewerkt. Omgerekend naar gewerkte tijd in 1992 zijn dus in feite ongeveer 400.000 arbeidsjaren verloren gegaan. Is er dan niets gedaan aan de werkloosheid in de afgelopen twintig jaren? Ik zal de laatste zijn dat te beweren. Weliswaar is het aantal arbeidsuren niet gestegen, door arbeidsduurverkorting en deeltijd is het aantal banen wel degelijk gestegen. In 1992 was daardoor het aantal werkzame personen ruim 1.300.000 hoger dan het aantal arbeidsjaren. Vooral na 1985 is het aantal banen in Nederland sterk gestegen, hetgeen zeker een bijdrage heeft geleverd tot vermindering – of althans niet tot een stijging – van de werkloosheid. Maar genoeg was dat niet. Wie de afgelopen twee decennia overziet, moet constateren dat:

• er ruim twintig jaar geen werk is bijgekomen;
• dat ook een vrij sterke groei van de nationale produktie hier in de komende decennia geen verandering in zal brengen (tenzij wij heel erg veel veranderen!);
• dat ‘de markt’ zoals die nu werkt, geen oplossing biedt voor het werkloosheidsprobleem. Hiermee valt een van de belangrijkste pijlers weg onder het huidige werkgelegenheidsbeleid. Als de markt het niet trekt, wat dan wel?

Met toestemming bewerkt en overgenomen van prof. dr P. van Schilfgaarde: Werk voor iedereen, Van Gorcum 1994.