Thomas Friedman, een scherpzinnig optimist, analyseert de crisis

Het artikel uit de stapel weekendkranten waar mijn oog het eerst bij bleef hangen was het interview dat oud collega Dick Wittenberg had in NRC Handelsblad. In de bijlage Zaterdag&cetera op pagina 4 en 5 doet hij verslag van zijn gesprek met een van de meest gezaghebbende politieke columnisten in de wereld, Thomas Friedman, die al meer dan een kwart eeuw voor The New York schrijft. Friedman was in Londen om zijn nieuwe boek te promoten: Hot, Flat, and Crowded en Wittenberg – een van de beste journalisten van NRC die vrijwel alle genres van het vak beheerst, van reportage tot interview, van column tot sportverslag – nam de wereld met hem door. De wereld die in crisis is. En in tijden dat weinigen nog weten welke kant het opgaat, is het altijd fijn om een deskundige in klare taal te laten uitleggen hoe het allemaal zover kwam en wat ons nog staat te wachten.

Friedman is zo’n deskundige, al wijst Wittenberg terecht op het gemak waarmee deze drievoudig winnaar van de Pulitzerprijs zijn standpunten aanpast aan de tijdgeest. Maar wie nooit van mening verandert, komt geen stap verder, riep Loesje ons al eerder vanaf straatposters toe, en de meningen van Friedman zijn steevast goed onderbouwd en de moeite waard. En vaak ook nuchter en helder: ‘Als we niet onder ogen zien waar we nu staan, hoe weten we dan hoe we verder moeten?’ Waar we nu staan, analyseert hij scherp en dat is zeer de moeite van het lezen waard. Ik zeef het voor mij meest intrigerende antwoord uit de vragen van het gesprek, maar raad u aan vooral het hele interview te lezen. Op een gegeven moment vraagt Wittenberg aan Friedman hoe hij zich na de betrekkelijk sombere analyse van de Amerikaanse politiek zelf in zijn boek toch nog een ‘gematigd optimist’ noemt? ‘Daar heb je een punt’, zegt Friedman dan eerst om er vervolgens aan toe te voegen: ‘Ik heb een dochter van 23. Als je kinderen hebt, kun je je niet permitteren pessimist te zijn. Anders zeg je tegen jezelf: mijn kinderen zullen opgroeien in een wereld die warmer, platter en voller is. Dat weiger ik te doen. Al geef ik toe dat pessimisten meestal gelijk hebben. Optimisten hebben het meestal mis. Maar alle grote veranderingen in de wereld zijn het werk van optimisten.’

Zo is het, en die optimisten laten we graag aan het woord in Ode om een beetje bij te dragen aan de veranderingen in de wereld. Positieve veranderingen, noemen we die graag, omdat veel mensen bij verandering een negatieve associatie hebben. Maar veranderen moet, zeker nu in tijden van crisis. En veranderen is goed, het hoort bij ontwikkelen, verrijken, verder komen, leren. Ondanks alle sombere analyses die we dezer dagen over ons heen krijgen – ook weer in het grootste deel van de weekendkranten – ben ik ervan overtuigd dat we deze crisis ‘rijker’ uitkomen dan we erin gingen, zonder dat dat iets met geld te maken heeft. Dat denk ik werkelijk. Maar ik ben dan ook een optimist.