Superman, oude held voor een nieuwe tijd

Zolang ik mij kan herinneren, ben ik al een Superman fan. Natuurlijk had dat ermee te maken dat ik als ik in de Verenigde Staten opgroeide, waar Superman iedere zaterdag op televisie was en zijn stripboeken overal te koop waren. Ik wilde in ieder geval precies als Superman zijn en redde op mijn zesde in het Superman pak dat mijn moeder had gemaakt al meisjes uit de handen van het verschrikkelijke kwaad dat onze buurt in haar greep had.

Superman is mij door de jaren heen blijven achtervolgen. Loïs Lane, het bandje dat ik begin jaren ‘80 met Monique Klemann oprichtte, was niet voor niets vernoemd naar Superman’s vriendin. Monique leek ook verdacht veel op Loïs Lane. Toen ik stopte met Loïs Lane zette ik een duffe bril op en werd, net als Superman’s alter ego Clark Kent, journalist.

Toen ik vervolgens veertien jaar lang onderdook om mij te wijden aan bewustzijnsontwikkeling begon ik pas goed te begrijpen waarom Superman mij zo fascineerde. Tijdens meditaties ontdekte ik de superkrachten die in ieder van ons verborgen liggen en waar we toegang toe hebben als we dat willen. Ieder van ons is Superman of Superwoman, Supergirl of Superboy (er bestaat zelfs een Superhond). We zijn het alleen vergeten. We kennen en gebruiken maar een fractie van ons potentieel en houden onszelf klein. En we weten wat Nelson Mandela daar in zijn inaugurele rede (die hij deels van Marianne Williamson leende) over heeft gezegd: er is niets groots aan om jezelf klein houden. Het mooie van Superman is dat hij daar totaal geen last van heeft. Ongegeneerd toont hij zijn supergaven en zet die onvermoeibaar in voor een mooiere wereld. Bij hem geen valse bescheidenheid – gewoon de krachtigste mens op aarde.

Het bijzondere aan Superman is dat hij eigenlijk geen mens is. Hij is niet afkomstig van de aarde, maar van een andere planeet en uit een ander dimensie. En dat is precies wat ik mensen al jaren tijdens meditatielessen vertel: eigenlijk kom je niet van de aarde, maar uit een andere dimensie. Ieder van ons is een buitenaards wezen. Wij zijn hyperintelligente, supermooie en eindeloos krachtige wezens afkomstig uit een dimensie buiten tijd en ruimte. Hier op aarde hebben we een tijdelijk ruimtepak aangetrokken om allerlei rollen te kunnen spelen. Het leuke (en het probleem) van die ruimtepakken is dat ze zo ontzettend gaaf zijn, dat je haast zou vergeten dat het maar een pak is. Superman draagt ook een pak aan, maar die weet tenminste nog dat het een pak is en dat hij er een rol in speelt. De meeste aardbewoners lijken dat te zijn vergeten. Ze identificeren zich zo met hun uiterlijk, spullen, zonnebrillen, schoenen, haarstijl, positie en status, dat zij geen idee meer hebben van hun aard en afkomst.

Superman weet wel waar hij vandaan komt: Krypton. Deze planeet leek verdacht veel op wat ik mij tijdens meditaties ook was gaan herinneren: een soort volmaakte versie van de aarde, een aards paradijs. Ik kwam er achter dat heel veel mensen hier herinneringen aan hebben. Velen hebben heimwee naar dit paradijs. Deze heimwee, zo begon ik mij te beseffen, is niets anders dan een herinnering. Hoe kun je tenslotte naar iets verlangen wat je nooit hebt gekend? Hoe kun je naar koffie verlangen als je het nog nooit hebt gedronken? Het mooie van Superman is, dat hij zich zijn paradijs nog herinnert en er alles aan doet om dit gestalte te geven op zijn nieuwe thuisplaneet: de aarde.

In de loop der jaren is Superman wel veranderd. Hij is grimmiger geworden. In 1932 vocht hij nog tegen bankrovers of redde oude vrouwtjes als ze bijna onder een vrachtwagen kwamen. Tegenwoordig vecht hij tegen veel grotere kwaden en redt hij geen oude dames meer, maar hele steden, landen of werelddelen tegelijk. Het kwaad is groter geworden – maar Superman ook.

En grimmiger, dus, maar misschien is dat onvermijdelijk in een tijd waarin de krachten van het cynisme en de angst sterker zijn geworden. Het ís ook tijd om de tanden ferm op elkaar te zetten en ons niet meer laten piepelen, onderdrukken of kleineren. Het ís ook een beetje oorlog. Natuurlijk is die oorlog in eerste instantie – zoals dat in de Bhagawat Gita zo mooi beschreven staat – een innerlijk strijd. Maar in tweede instantie is er wel degelijk een uiterlijk strijd gaande om het behoud van de planeet en een menswaardig bestaan. Een strijd waarvan Winston Churchil ooit zei: ‘Never, never, never give in.’

De mythische figuur van Superman heeft ook een schaduwzijde. Want hij is de zoveelste in een rij verlossers die ons daarmee gevangen houdt in de illusie dat er iemand buiten ons is die ons gaat redden, verlossen of verlichten. Zolang we dat blijven geloven, verloochenen we nog steeds onze eigen kracht en afkomst. Ieder van ons kan de wereld redden, ieder van ons is Superman en Superwoman. Ieder van ons heeft het in zich het verschil te maken dat nu nodig is.

‘Sometimes it befalls upon a generation to be great,’ zei Nelson Mandela, om eraan toe te voegen: ‘You can be that generation.’

Yes we can!