Duurzame ontwikkeling is geen luxeartikel

Gastblog door Eco Matser, klimaatspecialist van Hivos - Rio+20 moest wel uitdraaien op een mislukking. De verwachtingen waren laaggespannen omdat iedereen weet dat de verschillende geopolitieke blokken elkaar in gijzeling houden. Het rijke Westen weigert in de buidel te tasten voor duurzame ontwikkeling (inclusief overdracht van schone technologie) in het Zuiden. Razendsnel groeiende economieën zoals Brazilië, India en China willen geen beperkingen. Duurzaam?! “Na u!”, lijken ze te zeggen. De armste landen, die zich bij gebrek aan een sterke onderhandelingspositie bij de BRICs hebben aangesloten, willen wel duurzaam mits de rijke landen over de brug komen. En zo is de (vicieuze) cirkel rond.

Ode's eindredacteur Marco Visscher volgt in zekere zin de denkwijze van de BRICs. In die gedachtegang gaat groei en vermindering van armoede altijd ten koste duurzaamheid, en komt duurzaamheid pas later nadat een ‘bepaald welvaartspeil’ is bereikt. Wij zouden inmiddels dit duurzaamheidsparadijs zijn ingetreden. Hier maakt Visscher een denkfout. Het zijn immers de rijke geïndustrialiseerde landen die per hoofd van de bevolking (nog altijd) het meeste broeikasgas uitstoten en zo de klimaatverandering voeden. Zij verbruiken de meeste energie en plegen de grootste aanslag op natuurlijke hulpbronnen. Kijk naar ons eetpatroon. Miljoenen hectares tropisch regenwoud moeten plaatsmaken voor sojaplantages, die de grondstof leveren voor onze vleesconsumptie. Hoe rijker, hoe meer geld voor vlees. Een zeer welvarende samenleving is dus geen garantie voor een duurzaam ontwikkelingsmodel.

Evenmin geldt dat duurzame groei niet in het belang zou zijn van arme Aziaten of Afrikanen. De logica wil dat de toplaag en de middenklasse in opkomende economieën net als wij een veel te groot beslag leggen op het milieu. Maar het omgekeerde geldt voor armen, vooral de massa’s die leven van en op het platteland. Daar is de kwetsbaarheid voor droogte, extremere weersomstandigheden en minder voorspelbare weerspatronen het grootst. Ontwikkeling die geen rekening houdt met dit type effecten van klimaatverandering kan op termijn dodelijk zijn.

Wereldwijd zijn er 1.4 miljard mensen die niet beschikken over elektriciteit. Het International Energy Agency heeft berekend dat als we al deze mensen aan (fossiele) energie zouden helpen de CO2 uitstoot maar met 0,8% stijgt. Het blijft nog minstens 20 jaar onze te grote voet die het probleem is.

Maar zelfs voor armen is duurzame energie een betere oplossing. Voor hen is olie duur en zal het alleen maar duurder worden. Daarom is Hivos op het Indonesische eiland Sumba een initiatief gestart voor 100% duurzame energie. 70% van de mensen heeft daar nu geen elektriciteit. Samen met de bewoners, bedrijven en de nationale en lokale overheid maken we nu plannen om biogas, wind- en waterkracht in te zetten voor ontwikkeling. Deze energie is vrij beschikbaar. Op lange termijn een goedkope bron voor mensen die ver weg wonen van onze vervuilende stedelijke gebieden. Sumba is hét bewijs dat duurzame ontwikkeling geen luxeartikel is. Moeder Aarde wordt gespaard en mensen genereren nog een beter inkomen ook. Meer en meer van dit soort initiatieven zien het levenslicht . Ook dát was Rio+20.
Meer informatie over Sumba: www.hivos.nl

Meer lezen?
Marco Visser: 'Mag ontwikkeling wat minder duurzaam?'
De spectaculaire groei van Afrika
Reactie op Marco Visscher: 'Gelijkheid en echte rijkdom zijn urgenter dan technologische ontwikkeling'

Volg Ode ook op Twitter of Facebook, via de digitale nieuwsbrief, of neem een proefabonnement op Ode voor slechts €5,- per maand