Houd op met 'moeten' en kom weer toe aan je echte werk

Vraag je je ook wel eens af: 'moet eerst mijn mail doen en dan mijn werk? Moet ik bevlogen werken? Moet ik echt naar die vergadering? Moet ik blij zijn met het Nieuwe Werken? Moet ik weten waar ik sta over vijf jaar? Moet ik alweer een veranderplan omarmen?' Er moet in ons werk namelijk nogal wat. Of nee, we dénken van alles te moeten. Want de vraag is: van wie moet dat dan?

Het nieuwe boek Loswerken van Jan Wolter Bijleveld en Ingeborg Deana geeft ludieke stof tot nadenken over dit soort vragen en moedigt je aan om bureacratie, papierwinkel en ‘replies to all’ van je af te schudden. Zodat je uiteindelijk weer toekomt aan je werk – dingen maken, klanten helpen, patiënten beter maken, onderwijs geven – want daar deed je het voor!

Lees hier een exclusief fragment uit Loswerken over de vraag 'Moet ik vooral veel vakjargon gebruiken?'

Je hebt mensen die vakjargon gebruiken maar ook altijd bereid zijn om uit te leggen wat ze precies bedoelen. Maar jargon kan ook een excuus worden om gebrek aan gezond verstand en verbinding met de realiteit te maskeren. Ik heb het over corporate dikdoenerij, een soort opgeblazenkikkertaal executive deluxe. Iets belangrijker laten lijken dan het is. Of iets wat werkelijk helemaal nergens op slaat toch nog iets van belangrijkheid meegeven om te verhullen dat het nergens over gaat. Puur en alleen bedoeld om te imponeren en posities af te bakenen. Niet zozeer de inhoud is van belang, maar vooral de boodschap: ‘Ik ben belangrijk en jij niet.’

Jargon belemmert een open gesprek en is slecht voor de samenwerking. Je zou bijna willen zeggen: ‘Doe eens normaal, man.’ Helaas is dat een ietwat politiek beladen term geworden, maar in de kern schuilt er wel een goed advies in.

Er is een manier om ermee om te gaan. Blijf vragen stellen. Blijf je verwonderen. Laat je niet klein maken. Vraag iets als je het niet weet. Het brengt je tot de essentie (of in sommige gevallen, wat daarvan overblijft). Ken je de film Big met Tom Hanks in de hoofdrol? Het is voer voor iedereen die vindt dat gezond verstand wat meer ruimte verdient in organisaties. Het verhaal gaat over de twaalfjarige Josh, die heel graag volwassen wil zijn. Daarom gooit hij een muntje in een wensmachine op de kermis en fluistert: ‘I wanna be big.’

Als hij de volgende ochtend wakker wordt, is tot zijn schrik die wens uitgekomen. Zijn moeder herkent hem dus niet, denkt zelfs dat haar zoon ontvoerd is en gilt het hele huis bij elkaar. Josh moet vluchten. Dan blijkt er een klein nadeel te zitten aan zijn verandering: hij kan niet naar school, niet meer naar huis, hij kan nergens heen. Hij krijgt uiteindelijk een kantoorbaantje bij een speelgoedconcern. Nadat hij zijn eerste salaris heeft ontvangen, gaat hij naar de speelgoedafdeling van een groot warenhuis. Want ook al ziet hij eruit als een volwassene, vanbinnen is hij een kind.

Terwijl de grote kleine Josh vol overgave een lasergun aan het uitproberen is, loopt hij toevallig zijn directeur tegen het lijf die hem herkent: ‘Je werkt voor mij, toch?’ zegt hij. ‘Eh, ja,’ zegt Josh ongemakkelijk. ‘Wat doe je, ben je hier met je kids?’ ‘Neuh, ik kijk gewoon wat rond,’ zegt Josh nog ongemakkelijker. ‘Ik ook,’ zegt de directeur en hij geeft als verklaring waarom hij graag gewoon op de winkelvloer rondkijkt: ‘Dit krijg je niet mee in een marketingrapport.’ Josh kijkt hem even aan en zegt schouderophalend: ‘Wat is nou een marketingrapport?’

Waarop de directeur hem aankijkt met een blik van verstandhouding en op wij-begrijpen-elkaar-toon zegt: ‘Precies. Wat is nou een marketingrapport?’ Samen lopen ze het assortiment van de speelgoedafdeling langs. Josh maakt een paar opmerkingen over productverbeteringen en weet daarmee de aandacht van de directeur te trekken. Josh maakt promotie en komt op de afdeling productontwikkeling: de hele dag speelgoed uitproberen en er nog voor betaald worden ook.

Hij heeft, vanzelfsprekend, zoveel verstand van speelgoed dat hij in no time carrière maakt. Het is een briljante illustratie van arrogantie van de ego’s versus echt je klant snappen. Het zou me niet verbazen als de film Big het alsnog tot vaste kost schopt in ‘neem je klant serieus’-trainingen. Wie is er nu volwassen in de boardroom? De opgeblazen kikker die met een egostrijd en machtsspel bezig is, of het kind dat feilloos kan aangeven welk speelgoed een succes wordt? Wie is er nou naïef?

Ode geeft vijf exemplaren van Loswerken weg!
Om kans te maken mail je naar mailenwin@ode.nl. Vergeet niet je naam en adres te vermelden en geef de mail als onderwerp 'Loswerken'. Meer informatie over het boek vind je op www.lsltn.nl