Lejofonds in Oeganda: Kennismaking op de Bishop Westschool

De Bishop Westschool ligt in Mukono naast het terrein van de universiteit. We worden allerplezierigst ontvangen door de directeur. Na een inleidend gesprek maken we een rondje langs de klassen. Op de afdeling speciaal onderwijs zijn drie groepen dove kinderen gehuisvest. Het hoofd van de afdeling introduceert ons bij de kinderen. We worden met geklap ontvangen.

Het is gewoonte dat de dove kinderen een naam geven aan een nieuwe leerkracht om deze van de anderen te kunnen onderscheiden. Aan de kinderen wordt gevraagd ons een naam te geven. Herma blijkt voor Oegandezen een moeilijke naam te zijn. Het hoofd besluit daarom dat we ‘de Leo’s’ heten.

De kinderen bekijken ons goed. Bij Herma ontdekken zij rimpels in het gezicht. Dit is een belangrijk kenmerk. Herma wordt aangeduid met de duim horizontaal en de wijsvinger omhoog (de letter L). Vervolgens wordt met twee vingers over de plaats van de rimpels gestreken, aan één kant van het gezicht. Ook voor Leo wordt de duim en wijsvinger gebruikt. Daarna volgt het strijken met twee vingers over de kin.

In alle klassen in de primary school vertelt onze begeleider dat we uit Nederland komen. Voor de aha-erlebnis wordt het woord football genoemd. Veel instemming. De naam van Basten valt een aantal keren.

De rest van de dag gebruiken we om het curriculum van de school en andere informatiestukken te bestuderen. Om het onderwijssysteem goed te begrijpen plannen we een klassenbezoek voor de volgende dag.

De school begint om half negen. We volgen lessen in Primary 5 (P5).
 Het lokaal is donker. Aan de ene zijde zijn twee kleine vensters met luiken waarvan er twee dicht zijn. Aan de andere kant is een klein venster en een deur. De deur blijft altijd open.

De leerlingen zitten rustig op hun plaats, met zijn vieren of vijven op een houten bank. De leerkracht heeft weinig haast te beginnen. Het is kwart voor negen geweest als hij aanstalten maakt. Tot negen uur druppelen er nog steeds leerlingen binnen. De leerkracht reageert totaal niet op de laatkomers. Uiteindelijk tellen wij 72 (!) leerlingen.


De leerkracht vertelt en laat kinderen herhalen wat hij verteld heeft. Hij neemt alle tijd om een samenvatting op het bord te zetten. Daarbij staat hij dan een tijdje met zijn rug naar de klas. Dat zou in Nederland een waagstuk zijn, maar hier blijven de leerlingen rustig zitten en wachten af. De tekst van het bordschema wordt nog eens doorgenomen met de kinderen. Sommige gedeelten moeten hardop worden opgedreund. Wanneer het bordschema compleet is, komen schriften tevoorschijn en moeten de kinderen het schema in hun schrift overnemen. Het lijkt of de les daarmee voor de leerkracht afgelopen is. Hij gaat in een hoek zitten en bemoeit zich totaal niet met de klas.

Om kwart voor tien komt de leerkracht weer in actie. De presentielijst moet worden ingevuld en dat betekent hardop namen noemen en wachten op een reactie. Dit alles neemt een kwartier in beslag.

Om tien uur begint de vakleerkracht Engels, een half uur te laat, met de Engelse les. Het wordt een rumoerig halfuurtje tot de pauze. Het is warm geworden in het lokaal. De energie bij de leerlingen is op. Hun gedrag gaat nu steeds meer op Hollandse kinderen lijken.

We praten deze dagen veel met leerkrachten en kinderen. We zien veel. We krijgen een steeds beter beeld over de haalbaarheid van een winstgevend handvaardigheidsprogramma. Tegelijkertijd merken we dat het gaat gisten en borrelen bij ons. Dit proces gaat over tot broeden, hoewel er nog geen ei gelegd is. Maar we voelen dat er een ei op komst is. Gewoon tijd geven.