Iedereen kan een groot leider zijn - interview met Chopra

Deepak Chopra over de ziel van leiderschap.

Vanuit new-agekringen is Deepak Chopra in de afgelopen jaren doorgedrongen tot de top van het bedrijfsleven, waar hij lezingen geeft en directeuren en managers begeleidt. Tientallen boeken schreef hij, waaronder De zeven spirituele wetten van succes, die zijn vertaald in tientallen talen. Zijn nieuwste boek, De ziel van leiderschap (Kosmos Uitgevers), zet uiteen hoe je een succesvolle leider kunt zijn. Ode sprak met Chopra.

Hoe verbindt u leiderschap met spiritualiteit?

‘Een groot leider is iemand die verandering bewerkstelligt, die een heldere visie heeft en weet hoe hij die visie in werkelijkheid moet omzetten. Zo iemand handelt vanuit de diepste laag van bewustzijn, de kern die we de ziel noemen. Uitmuntende leiders nemen elke dag tijd voor reflectie. Ze stellen zichzelf zinvolle vragen. Ze zijn zich bewust van wat ze waarnemen. Ze voelen aan waaraan behoefte bestaat en weten hoe ze in die behoeften moeten voorzien.’

Dat is niet wat doorgaans bij mensen opkomt als ze aan leiderschap denken.

‘Leiderschap wordt vaak verward met machtsmisbruik, dwang, manipulatie, corruptie, eigenbelang, kolonialisme. In veel opzichten zien we nu over de hele wereld die vorm van leiderschap ten val komen.’

Sommigen zeggen dat de economische crisis is aangericht door slecht leiderschap. Bent u het daarmee eens?

‘Niet alleen de economische crisis, maar ook de klimaatverandering, de teloorgang van het milieu en structurele armoede – allemaal zijn ze het gevolg van een achterhaald soort leiderschap, dat zeer egoïstisch is ingesteld en mensen niet in staat stelt het beste uit zichzelf te halen. Beter gezegd: traditionele leiders lijken voornamelijk geïnteresseerd te zijn in macht, in persoonlijke verrijking ten koste van anderen.’

Is het niet ironisch dat we geneigd zijn politieke leiders te bekritiseren die we zelf hebben gekozen?

‘Onze leiders zijn een afspiegeling van onszelf. We krijgen de leiders die we verdienen. Leiders weerspiegelen onze staat van bewustzijn, dus laten we het niet over anderen hebben. Je moet leiderschap ontwikkelen in je eigen leven. Iedereen beschikt over het vermogen sociaal bewust te zijn en over de vaardigheden relaties te onderhouden en te ontwikkelen.’

Welke grote leiders zijn uw voorbeeld?

‘In de politiek Nelson Mandela en Michael Gorbatsjov, maar ook Óscar Arias, de recente leider van Costa Rica, want het is geweldig wat hij in zo’n klein land heeft bereikt. Ik vind dat Barack Obama grote leiderschapsvaardigheden heeft, hoewel hij geen emotioneel contact met mensen maakt en ze daardoor van zich vervreemdt. In het bedrijfsleven zijn Bill Gates en Warren Buffet een voorbeeld van uitmuntend zakelijk leiderschap geworden door hun filantropie en hulp aan anderen.’

Dat zijn grote namen. Is uitmuntend leiderschap iets waar we allemaal naar kunnen streven?

‘Ik geloof dat iedereen een groot leider kan worden. Dat moet je wel wíllen. Alleen mensen die de wil hebben een groot leider te worden zullen een groot leider worden. Het is een proces van zelfselectie.’

Wat zijn de praktische lessen die we kunnen leren?

‘In mijn boek gebruik ik een acroniem voor de aspecten van uitmuntend leiderschap: LEADERS. De L staat voor luisteren en kijken. Je moet een visie creëren en leren luisteren naar je lichaam, en leren luisteren met je hart, met je verstand en met je ziel. De E staat voor emotionele verbondenheid. Je moet contact maken met je emoties en je verre houden van gevoelens als boosheid, angst en vijandigheid. De A staat voor awareness: je bewust zijn van wat je waarneemt, wat je voelt, wat er nodig is, hoe je aan die behoefte kunt voldoen. De D staat voor doen. Dat heeft te maken met doorzettingsvermogen, met successen vieren en met doelen creëren. De E staat voor empowerment. Dat houdt in je eigen kracht vinden en gevoel van eigenwaarde ontwikkelen: hoe leer je immuun te zijn voor kritiek, maar open te staan voor feedback? Maar je moet ook anderen mondig maken en hun sterke punten vaststellen. De R staat voor responsibility: de verantwoordelijkheid om ingecalculeerde risico’s te nemen, initiatieven te nemen, aan je eigen waarden te voldoen, feedback te vragen, goed om te gaan met je fysieke, emotionele en spirituele gezondheid. Ten slotte de S, die staat voor synchroniciteit, wat inhoudt dat je weet wanneer het juiste moment is om te handelen en wanneer je gebruik moet maken van betekenisvolle toevalligheden.’

Vindt u niet dat leiders in het bedrijfsleven ook op financiële resultaten moeten worden beoordeeld?

‘Dat is in feite een bijproduct. Uit onderzoek blijkt dat niet-betrokken werknemers in de Verenigde Staten zo’n 280 miljard euro kosten. Als u en uw collega’s iemand negeren, stijgt de mate waarin diegene geestelijk afhaakt tot 45 procent. Als u hem niet negeert maar bekritiseert, daalt dat percentage naar twintig, want mensen krijgen liever kritiek dan dat ze genegeerd worden. Als u aandacht schenkt aan zijn sterke kanten en hem een plek geeft waar hij die sterke kanten kan inzetten, daalt de mate van niet-betrokkenheid tot onder de 1 procent. Het finan-ciële eindresultaat is dus volledig afhankelijk van de mate waarin mensen zich betrokken voelen.’

En hoe krijgen we onze collega’s dan betrokken?

‘Door hun sterke punten te ontdekken en te gebruiken, door hun eigenwaarde te versterken en door zorgzame, betrokken, meelevende relaties op te bouwen, met inbegrip van persoonlijke vriendschappen. Mensen willen dat hun leiders hun hoop, vertrouwen en stabiliteit bieden, maar ook de kans hun eigen sterke kanten maximaal aan te spreken.’

Wat zijn uw sterke kanten?

‘Ik ben toekomstgericht, ik ben flexibel, ik ben een verbinder. Ik haal het maximale uit mijn energie door geen tijd te verspillen aan onbenulligheden. Ik ben strategisch ingesteld: telkens wanneer ik een plan maak, versterk ik mijn relaties en mijn netwerk. Mijn zwakke punt is voornamelijk dat ik niet goed ben in details en ik ben geen goede uitvoerder, omdat ik niet graag in details verwikkeld raak. Daarom omring ik mezelf met uitvoerders.’

Beschouwt u zichzelf als een groot leider?

‘Ik denk dat ik mijn leiderschapsvaardigheden maximaal benut. En ik geloof dat iedereen dat kan.’

Deepak Chopra geeft op 10 mei een eenmalig seminar aan de Nyenrode Business Universiteit in Breukelen over de ziel van leiderschap. Ode-abonnees krijgen korting. Lees hier meer

Volg Ode ook op Twitter of Facebook , via de digitale nieuwsbrief, of neem een proefabonnement op Ode voor slechts €3,33 per maand