Duurzaamheid: meer is beter

In alle boeken en tijdens alle congressen over duurzaamheid komt de constatering vroeg of laat: de voorraad grondstoffen is eindig. Het wordt gebracht zonder enige twijfel en met maar één conclusie: we moeten een stapje terug doen. We moeten minder consumeren, minder produceren, minder energie verbruiken, minder groeien.

Maar hoe begrijpelijk dat mantra ook is, ‘minder’ is de verkeerde aanpak als we serieus zijn over een duurzame toekomst. Want als we gas terugnemen, als we grenzen stellen aan de groei, komt er uiteindelijk minder innovatie en minder gelegenheid om het beter en schoner te doen. Het streven naar duurzaamheid heeft daarom juist meer nodig: meer innovatie, meer economische groei, meer goede ideeën. En daarom mag het gaspedaal van de vooruitgang nog wel wat steviger worden ingedrukt.

De mensheid is ver gekomen dankzij die vernieuwingsdrang. Dat nu moderne problemen opdoemen, zoals klimaatverandering, is niet een teken dat we te ver zijn doorgeschoten, maar dat we nog veel meer moeten vernieuwen. Al eerder schreven we in Ode dat meer economische groei in arme landen de beste manier is om de schadelijke gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Maar ook is die groei essentieel om de middelen te genereren, waarmee schone innovaties kunnen worden ontwikkeld en zullen worden klaargestoomd voor de markt. En de snelste manier om rijk en innovatief te worden, is nu eenmaal nog altijd via de uitstoot van meer CO2...

Er bestaat nog een probleem met de behoudende visie op duurzaamheid. De relatie tussen mens en milieu is soms volkomen scheef. Het doet pijn als de onzekere toekomst van de ijsbeer hoger op het prioriteitenlijstje prijkt dan de dramatische kindersterfte die nú, en al vele decennia, de wereldgemeenschap teistert. Als we een duurzame wereld willen creëren voor mensen, álle mensen, moet armoedebestrijding een integraal onderdeel van dat streven zijn.

Wij mensen zijn veel meer dan energieslurpers en milieuvervuilers; we zijn geëvolueerd tot creatieve probleemoplossers die niet anders kunnen dan de vooruitgang najagen, die bouwen aan een betere toekomst en die hun vrienden en collega’s in de toekomst zullen overrompelen met vernieuwingen die we ons vandaag niet kunnen voorstellen. En we zullen onze grondstoffen effectiever gebruiken, er op onverwachte plekken meer van vinden en, jazeker, schonere alternatieven ontwikkelen.

Een beetje meer vertrouwen in de mensheid is even goed onmisbaar in het streven naar duurzaamheid.